Το μεγαλύτερο πυρηνικό ατύχημα παγκοσμίως έμελλε να σημειωθεί στις 26 Απριλίου 1986 στον πυρηνικό σταθμό «Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν», στο Τσερνόμπιλ της Ουκρανίας.
Η επιχείρηση της Ρωσία στην Ουκρανία το πρωί της 24ης Φεβρουαρίου και η κατάληψη της ευρύτερης περιοχής του Τσερνόμπιλ έφερε και πάλι στο νου τις δύσκολες ημέρες, λίγο πριν εκπνεύσει μια για πάντα το τέρας της Σοβιετικής Ένωσης.
Την είδηση πως το πυρηνικό εργοστάσιο του Τσερνόμπιλ στην Ουκρανία κατελήφθη από ρωσικές δυνάμεις, μετέδωσε σύμβουλος του Ουκρανού προέδρου, ο Μιχαΐλο Ποντόλιακ.
«Είναι αδύνατον να πούμε αν το πυρηνικό εργοστάσιο είναι ασφαλές, έπειτα από την παντελώς ανούσια επίθεση των Ρώσων. Αυτή είναι μια από τις σοβαρότερες απειλές για την Ευρώπη σήμερα», πρόσθεσε.
Ανήσυχος ο ΙΑΕΑ για το Τσερνόμπιλ
Την ίδια ώρα, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) απηύθηνε έκκληση για «μέγιστη αυτοσυγκράτηση» προκειμένου να προστατευτούν οι πυρηνικές εγκαταστάσεις στην Ουκρανία, μετά την είδηση των μαχών γύρω από το Τσερνόμπιλ, το σημείο του χειρότερου πυρηνικού ατυχήματος στον κόσμο.
Ο παγκόσμιος οργανισμός, ο οποίος προωθεί την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας, αναφέρει ότι παρακολουθεί την κατάσταση στην Ουκρανία με «μεγάλη ανησυχία».
#IAEA says #Ukraine nuclear power plants running safely, no 'destruction' at #Chernobyl https://t.co/bmTWuBD4oq
— Parisa Hafezi (@PHREUTERS) February 24, 2022
Ο ΙΑΕΑ αναφέρει ότι έχει ενημερωθεί από τον Ουκρανό ομόλογό του ότι ενώ οι ρωσικές δυνάμεις έχουν αναλάβει τον έλεγχο των πρώην πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Τσερνόμπιλ, ενώ δεν έχουν αναφερθεί θύματα ή καταστροφές.
Ο γενικός διευθυντής του οργανισμού Μαριάνο Γκρόσι σημειώνει σύμφωνα με τον Guardian, ότι είναι «ζωτικής σημασίας» οι λειτουργίες των πυρηνικών εγκαταστάσεων στη ζώνη αποκλεισμού του Τσερνόμπιλ «να μην επηρεαστούν ή διαταραχθούν με οποιονδήποτε τρόπο».
Το χρονικό του πυρηνικού ατυχήματος στο Τσερνόμπιλ
Το Τσερνόμπιλ, που βρίσκεται βόρεια του Κιέβου κοντά στα σύνορα με τη Λευκορωσία, ήταν ο τόπος της πιο καταστροφικής πυρηνικής έκρηξης στην ιστορία το 1986, όταν εξερράγη ένας από τους τέσσερις αντιδραστήρες του.
Ήταν μια μέρα σαν όλες τις άλλες και οι εργαζόμενοι στον πυρηνικό σταθμό «Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν» είχαν ξεκινήσει τις προγραμματισμένες εργασίες για ένα πείραμα, που σκοπό είχε να ελέγξει τα συστήματα ασφαλείας, αλλά οδήγησε στο τεράστιο ατύχημα.
Οι τεχνικοί, στα πλαίσια των εργασιών του πειράματος, έκλεισαν τα αυτόματα συστήματα ρύθμισης της ισχύος της τέταρτης μονάδας του σταθμού, καθώς και τα συστήματα ασφαλείας, αφήνοντας ωστόσο τον αντιδραστήρα να λειτουργεί με το 7% της ισχύος του.
Η αλυσιδωτή αντίδραση στον τέταρτο αντιδραστήρα του Τσερνόμπιλ όμως στη 1:23 το πρωί προκάλεσε διαδοχικές εκρήξεις, οι οποίες τίναξαν στον αέρα το ατσάλινο κάλυμμα του αντιδραστήρα, βάρους χιλίων τόνων. Ως αποτέλεσμα, τεράστιες ποσότητες ραδιενεργού υλικού σκορπίστηκαν στον αέρα, μέσω των οποίων μεταφέρθηκαν στις γύρω περιοχές με ταχείς ρυθμούς.
Δύο μέρες αργότερα, στις 28 Απριλίου, σουηδικοί σταθμοί παρατήρησης άρχισαν να καταγράφουν υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας και απαίτησαν μια εξήγηση. Η σοβιετική κυβέρνηση αρχικά προσπάθησε να συγκαλύψει το γεγονός, όμως στη συνέχεια αναγκάστηκε να αποκαλύψει το ατύχημα.
Τα φλεγόμενα πυρηνικά καύσιμα απελευθέρωναν στην ατμόσφαιρα εκατομμύρια ραδιενεργά στοιχεία, σε ποσότητα που αντιστοιχεί σε 200 βόμβες σαν αυτή της Χιροσίμας, επί 10 ημέρες!
Ραδιενεργός σκόνη απλώθηκε πάνω από την Ευρώπη και μέχρι το Βόρειο Πόλο. Χρειάστηκαν 7.000 τόνοι μετάλλου και 400.000 κυβικά μέτρα σιδηροπαγούς σκυροδέματος, προκειμένου να θαφτούν οι εκατοντάδες τόνοι πυρηνικών καυσίμων και ραδιενεργών συντριμμιών μέσα σε μια σαρκοφάγο.
Χιλιάδες έχουν χάσει τη ζωή τους τα τελευταία 36 χρόνια
Επισήμως, 31 άνθρωποι πέθαναν λίγο μετά την έκρηξη στο Τσερνόμπιλ. Όμως, από το 1986 έως σήμερα έχουν χάσει τη ζωή τους περισσότεροι από 25.000 στρατιώτες και πολίτες από την Ουκρανία, τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και άλλες Δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, οι οποίοι εστάλησαν στις εργασίες αποκατάστασης του σταθμού.
Μάλιστα περίπου περίπου 8,4 εκατομμύρια άνθρωποι στις τρεις αυτές χώρες έχουν εκτεθεί στη ραδιενέργεια, από την οποία έχει μολυνθεί έκταση 150.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ίση με τη μισή έκταση της Ιταλίας, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
6 εκατ. άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν σε μολυσμένες ζώνες
Παράλληλα, 400.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν τις εστίες τους, αλλά περίπου 6 εκατομμύρια εξακολουθούν να ζουν σε μολυσμένες ζώνες.
Άγνωστοι παραμένουν μέχρι και σήμερα οι ακριβείς λόγοι που οδήγησαν σε αυτή την απίστευτη τραγωδία, όμως φαίνεται πως σημαντικό ρόλο έπαιξε μία σειρά αλυσιδωτών παραγόντων, όπως τα ανεπαρκή συστήματα ασφαλείας και προστασίας του αντιδραστήρα, καθώς και οι λανθασμένοι χειρισμοί (ίσως και χωρίς σχετική εξουσιοδότηση) των ελλιπώς καταρτισμένων εργαζομένων.
Το εργοστάσιο του Τσέρνομπιλ έκλεισε τον Δεκέμβριο του 2000
Το εργοστάσιο του Τσέρνομπιλ έκλεισε οριστικά τον Δεκέμβριο του 2000, ύστερα από διεθνείς πιέσεις που δέχθηκε η κυβέρνηση της Ουκρανίας και υπό το φόβο νέων πιθανών εκρήξεων στους πεπαλαιωμένους αντιδραστήρες του.
