Αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή επισιτιστική κρίση βρίσκεται η παγκόσμια κοινότητα, εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία ο οποίος μαίνεται για 20η ημέρα.
Η διαφαινόμενη εκτίναξη των τιμών, την οποία παρακολουθούμε ήδη στη χώρα μας, αλλά και σε όλο τον κόσμο, καθώς και οι κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας ενδέχεται να οδηγήσουν εκατομμύρια ανθρώπους στα πρόθυρα του λιμού, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία απειλεί τις προμήθειες βασικών καλλιεργειών, προειδοποίησε ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ.
Ο Μάξιμο Τορέρο, επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, δήλωσε στον Guardian ότι οι τιμές των τροφίμων ήταν ήδη υψηλές πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας του κορονοϊού. Η πρόσθετη επιβάρυνση από τον πόλεμο θα μπορούσε να οδηγήσει το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων σε καταστροφή, προειδοποίησε.
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία – ανάμεσα σε δύο κορυφαίους παραγωγούς σιταριού και σε μια περιοχή που είναι γνωστή ως το καλάθι με το ψωμί της Ευρώπης – έχει εκτοξεύσει τις τιμές του σιταριού στα ύψη, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρών ελλείψεων τροφίμων και πείνας σε ορισμένες περιοχές του πλανήτη και απειλώντας να αυξήσει περαιτέρω τις τιμές των τροφίμων ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αστάθεια αφήνει πολλούς Αμερικανούς αγρότες, ιδίως εκείνους που ζουν στη Δύση και πλήττονται από την ξηρασία, να αγωνιούν καθώς το κόστος των καυσίμων, των λιπασμάτων και άλλων βασικών γεωργικών συστατικών εκτοξεύεται στα ύψη, μεταδίδει σε ρεπορτάζ του το αμερικανικό ABC.
Την ίδια ώρα «συνολικά, 45 αφρικανικές χώρες και κράτη λιγότερο αναπτυγμένα εισάγουν τουλάχιστον το ένα τρίτο των σιτηρών τους από την Ουκρανία ή τη Ρωσία» όπως σημειώνει ο γγ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. «Οι 18 από αυτές τις χώρες (45) εισάγουν το 50% των σιτηρών. Μεταξύ αυτών είναι χώρες όπως η Μπουρκίνα Φάσο, η Αίγυπτος, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ο Λίβανος, η Λιβύη, η Σομαλία, το Σουδάν και η Υεμένη», είπε ο Γκουτέρες, ζητώντας για άλλη μια φορά να σταματήσουν το συντομότερο δυνατόν οι εχθροπραξίες.
Η παγκόσμια κοινότητα χειροτερεύει μια ήδη δύσκολη κατάσταση
«Είχαμε ήδη προβλήματα με τις τιμές των τροφίμων», δήλωσε επίσης στον Guardian ο Τορέρο. «Αυτό που κάνουν τώρα οι χώρες είναι να επιδεινώνουν την κατάσταση και ο πόλεμος μας φέρνει σε συνθήκες όπου θα μπορούσαμε εύκολα να πέσουμε σε επισιτιστική κρίση» προσθέτει.
Το 2021, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ, η Ρωσία ήταν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας σιταριού στον κόσμο, ενώ η Ουκρανία βρισκόταν στην πέμπτη θέση. Ο πόλεμος έχει τώρα ακινητοποιήσει τις εξαγωγές των δύο χωρών, προκαλώντας επιπλέον προβλήματα στην αγορά.
Οι τιμές του σιταριού σημείωσαν ρεκόρ τις τελευταίες ημέρες, αν και έχουν υποχωρήσει ελαφρώς. Συνολικά, οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται σταθερά από το δεύτερο εξάμηνο του 2020, σύμφωνα με τον FAO, και έφθασαν σε ιστορικό υψηλό τον Φεβρουάριο, αφού οι τιμές του σιταριού και του κριθαριού αυξήθηκαν κατά σχεδόν ένα τρίτο και οι τιμές της ελαιοκράμβης και του ηλιέλαιου κατά περισσότερο από 60% κατά τη διάρκεια του 2021.
Ουκρανία και Ρωσία περιορίζουν τις εξαγωγές σιτηρών
Σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, η ουκρανική κυβέρνηση απαγόρευσε την περασμένη εβδομάδα την εξαγωγή σιταριού και άλλων βασικών ειδών διατροφής, μια κίνηση που ο Ρομάν Λεστσένκο, υπουργός αγροτικής και επισιτιστικής πολιτικής της Ουκρανίας, δήλωσε σε ανάρτησή του στο Facebook, ότι ήταν απαραίτητη για να «καλυφθούν οι ανάγκες του πληθυσμού σε κρίσιμα προϊόντα διατροφής» και να αποφευχθεί μια ανθρωπιστική κρίση.
Συνδυαστικά, η Ουκρανία και η Ρωσία αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού, δήλωσε ο Μαρκ Γουέλς, καθηγητής στο τμήμα αγροτικής οικονομίας του Πανεπιστημίου Texas A&M. Έτσι, το γεγονός ότι η ουκρανική κυβέρνηση περιορίζει τις εξαγωγές δείχνει πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός της Ρωσίας υπέγραψε τη Δευτέρα διάταγμα για την απαγόρευση των εξαγωγών λευκής και ακατέργαστης ζάχαρης μέχρι τις 31 Αυγούστου και των εξαγωγών σιταριού, σίκαλης, κριθαριού και καλαμποκιού μέχρι τις 30 Ιουνίου στις γειτονικές χώρες της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης.
Στη δίνη της κρίσης και οι αγρότες
Σύμφωνα με τις διεθνείς αναλύσεις, ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα είναι η πρόσβαση σε λίπασμα, απαραίτητη ύλη προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της παραγωγής των καλλιεργειών. Η τιμή της ουρίας, ενός βασικού αζωτούχου λιπάσματος, έχει υπερτριπλασιαστεί το τελευταίο έτος, λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας.
Το λίπασμα έτσι, δεν ήταν ποτέ πιο ακριβό, καθώς οι εξαγωγές από τη Ρωσία σταμάτησαν απότομα. Η παραγωγή στην Ευρώπη έχει επίσης μειωθεί εξαιτίας της εκτίναξης της τιμής του φυσικού αερίου.
Η κατάσταση σημαίνει συναγερμό και στους ειδικούς της παγκόσμιας υγείας. Το κόστος του καλαμποκιού, της σόγιας και των φυτικών ελαίων έχει επίσης εκτοξευθεί. Και δεν θα είναι μόνο οι χώρες που αντιμετωπίζουν πείνα ή πόλεμο που θα νιώσουν τις επιπτώσεις. Η εκτόξευση των τιμών θα δημιουργήσει δυσχέρεια προμήθειας βασικών αγαθών για τους αγοραστές με χαμηλότερο εισόδημα παντού, τόνισε η Γιοχάνα Μέντελσον Φόρμαν, καθηγήτρια Πανεπιστημίου που ειδικεύεται στον πόλεμο και τα τρόφιμα.
«Έχουμε συνηθίσει σε ένα παγκοσμιοποιημένο σύστημα εμπορίου για να παίρνουμε όλα τα είδη ποικιλιών τροφίμων», είπε η καθηγήτρια. «Οι άνθρωποι θα το δουν στο πορτοφόλι τους (την επίπτωση) και θα το δουν στα σούπερ μάρκετ»
Ο κίνδυνος φτώχειας απειλεί ακόμη και την Γερμανία
«Αν γυρίσουμε αμέσως έναν διακόπτη, θα υπάρξουν ελλείψεις εφοδιασμού, ακόμη και διακοπή εφοδιασμού στη Γερμανία», δήλωσε την ίδια ώρα ο υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας Ρόμπερτ Χάμπεκ στο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο ARD την Κυριακή, καθώς η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αναζητά εναγωνίως τρόπους να εφοδιαστεί με φυσικό αέριο και πετρέλαιο από άλλες πηγές μεσοπρόθεσμα.
Ο υπουργός, εκπρόσωπος του κόμματος των Πρασίνων, προέβλεψε «μαζική ανεργία, φτώχεια, ανθρώπους που δεν μπορούν να θερμάνουν τα σπίτια τους, ανθρώπους που ξεμένουν από βενζίνη» αν η χώρα του σταματήσει να χρησιμοποιεί το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Είναι ενδεικτική η εικόνα από τα ράφια των σούπερ μάρκετ στη Γερμανία, τα οποία αδειάζουν και οι πολίτες παρατηρούν ελλείψεις σε βασικά αγαθά, όπως μαγειρικό λάδι, αλεύρι, μαγιά, αλλά και βασικών ειδών όπως το αλάτι και τα ζυμαρικά. Πολλοί καταναλωτές, υπό τον φόβο κρίσης με μονιμότερα χαρακτηριστικά λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και της αύξησης των τιμών ενέργειας, σπεύδουν να προμηθευτούν μεγαλύτερες ποσότητες. Κάποια σούπερ μάρκετ εφαρμόζουν ήδη περιορισμούς.
Οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποίησε άλλωστε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία μπορεί να έχει ως συνέπεια μια «λαίλαπα λιμών» σε πολλές χώρες του κόσμου. «Η Ουκρανία φλέγεται» και «η χώρα αποδεκατίζεται υπό τα βλέμματα του κόσμου», τόνισε. «Πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να αποτρέψουμε μια λαίλαπα λιμών και μια κατάρρευση του παγκόσμιου διατροφικού συστήματος», είπε σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στη Νέα Υόρκη.
Πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να αποτρέψουμε μια λαίλαπα λιμών
Λόγω του μπλοκαρίσματος των γεωργικών προϊόντων στην Ουκρανία και τη Ρωσία, ο πόλεμος θα πλήξει πιο σκληρά τις φτωχές χώρες και «θα σπείρει πολιτική αστάθεια και ταραχές σε όλον τον κόσμο», υπογράμμισε ο Γκουτέρες. «Αυτός ο πόλεμος ξεπερνά κατά πολύ την Ουκρανία», πρόσθεσε.
«Η τιμή των σιτηρών ξεπέρασε κατά πολύ εκείνη που είχε καταγραφεί στην αρχή της Αραβικής Άνοιξης και των ταραχών του 2007-8», εξήγησε ο Γκουτέρες.
