Στον ανακριτή έφτασε νωρίς το πρωί συνοδευόμενη από ισχυρή αστυνομική δύναμη, η μητέρα από την Κυψέλη η οποία σκότωσε το παιδί της.
Η 29χρονη γυναίκα σκότωσε το 7χρονο παιδί της μαζί με το σύντροφό της και έκρυβαν τα οστά του παιδιού για 5 χρόνια!
Έτσι ξεκίνησε η απολογία της μητέρας, για τη δολοφονία του μικρού Ανδρέα.
«Θα μπορούσε να είχε σωθεί ο μικρός Ανδρέας»
«Το Χαμόγελο του Παιδιού» με ανακοίνωσή του τονίζει πως η μεγάλη αδερφή του δολοφονημένου 7χρονου Ανδρέα, κατάφερε να ζήσει. Δόθηκε σε ανάδοχη οικογένεια μετά από ενέργειες του γνωστού οργανισμού.
Αναφέροντας παράλληλα στην ανακοίνωσή του, πως ο Ανδρέας θα μπορούσε να είχε σωθεί αν είχαν ενημερώσει κάποιοι για τα όσα ζούσε το μικρό παιδί, ενώ παράλληλα ξεσκεπάζει όλο το σύστημα για τα κενά που έχει και πως θα ήταν τώρα στη ζωή ο 7χρονος αν είχε δοθεί επίσης σε άλλη οικογένεια.
Στον εισαγγελέα η 29χρονη μητέρα από την Κυψέλη / Φωτογραφία: Eurokinisi
«Πρωτοφανές κενό του συστήματος»
«”Το Χαμόγελο του Παιδιού” σχετικά με τη δολοφονία 7χρονου αγοριού από την 29χρονη μητέρα του και τον 33χρονο Πολωνό σύντροφό της το 2017 στην Κυψέλη, η οποία σήμερα εξιχνιάστηκε από την Ελληνική Αστυνομία:
Καταγγέλλει ένα πρωτοφανές κενό του συστήματος, σε συνέχεια πλήθους υποστηρικτικών ενεργειών που πραγματοποίησε ο Οργανισμός, καταφέρνοντας να σώσει την αδελφή του δολοφονημένου παιδιού.
Παρόλο που για το δολοφονημένο παιδί δεν έγινε ποτέ κάποια αναφορά ή κλήση στις Γραμμές Βοήθειας και Υποστήριξης του Οργανισμού, ωστόσο, «Το Χαμόγελο του Παιδιού» πραγματοποίησε μία σειρά ενεργειών, τόσο για τη μητέρα του (Χριστίνα-Κλαούντια) ως ανήλικη, όσο και για την αδελφή του.
Συγκεκριμένα ενημερώνει:
Στις 10 Σεπτεμβρίου 2008 «Το Χαμόγελο του Παιδιού» πραγματοποίησε επιτόπια παρέμβαση της τότε ανήλικης, Χριστίνα-Κλαούντια, (μητέρα του δολοφονημένου παιδιού), η οποία τότε ήταν 15 ετών. Η επιτόπια πραγματοποιήθηκε κατόπιν καταγγελίας που έλαβε ο Οργανισμός από πολίτη. Επιπλέον, σύμφωνα με το άτομο που κάλεσε τη Γραμμή SOS 1056, η τότε ανήλικη κυοφορούσε.
Στις 16 Μαΐου 2018 «Το Χαμόγελο του Παιδιού» έστειλε αναφορά στην Εισαγγελία Ανηλίκων ότι η φερόμενη ως αδελφή του δολοφονημένου παιδιού βιώνει σωματική κακοποίηση και παραμέληση. Το κορίτσι φαίνεται ότι είναι αδελφή του δολοφονημένου παιδιού, καθώς η καταγγελία αφορούσε τη μητέρα της, Χριστίνα-Κλαούντια.
Στις 17 Μαΐου 2018 – την επόμενη δηλαδή ημέρα – ο διευθυντής του σχολείου που πήγαινε η αδελφή του δολοφονημένου παιδιού κάλεσε τη Γραμμή SOS 1056 και άμεσα ενημερώθηκε η Αστυνομία, καθώς το παιδί είχε πάει στο σχολείο με μώλωπες. Κατόπιν εισαγγελικής εντολής, μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με τη μητέρα της και εθελοντές του Οργανισμού βρίσκονταν κάθε λεπτό κοντά της για τη φροντίδα και ανακούφισή της. Ωστόσο, η μητέρα αρνιόταν ότι ο σύντροφός της κακοποιεί την μικρή.
Στις 21 Μαΐου 2018 πραγματοποιήθηκε ψυχολογική υποστήριξη της εκπαιδευτικής κοινότητας για το παιδί με αφορμή το περιστατικό με τους μώλωπες στο σχολείο.
Στις 27 Ιουνίου 2018 «Το Χαμόγελο του Παιδιού» έλαβε αίτημα φιλοξενίας για την ανήλικη. Η αδελφή του δολοφονημένου παιδιού σήμερα είναι σε ανάδοχη οικογένεια. Από την παιδοψυχιατρική εκτίμηση που διεξήχθη φαίνεται ότι το παιδί που βρέθηκε νεκρό ζούσε από τον Νοέμβριο του 2016 με τον πατέρα του στην Πολωνία.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι:
Η αδελφή του δολοφονημένου παιδιού σώθηκε, ωστόσο, τι ενέργειες είχαν γίνει για την υποστήριξη και του άλλου παιδιού;
Ενώ έγιναν πολλές ενημερώσεις και ενέργειες για την προστασία των παιδιών φαίνεται ότι το σύστημα δεν ανταποκρίθηκε για την ολιστική στήριξη της οικογένειας και σήμερα είμαστε αντιμέτωποι με τη δολοφονία ενός ακόμη παιδιού.
Θα μπορούσε να έχει σωθεί…».
Το φρικιαστικό έγκλημα
Ξεπερνούν κάθε φαντασία οι λεπτομέρειες που γίνονται γνωστές για τη δολοφονία του 7χρονου Ανδρέα στην Κυψέλη!
Η Αστυνομία εξιχνίασε την υπόθεση, συλλαμβάνοντας τόσο τη μητέρα του παιδιού, όσο και το σύντροφό της ο οποίος είχε κρύψει τα οστά του παιδιού σε μία εργαλειοθήκη…
Μάλιστα όπως έγινε γνωστό επίσημα και από την αστυνομία, ο σύντροφός της ήταν αυτός ο οποίος σκότωσε το παιδί, ενώ η 39χρονη μητέρα του απλώς κοιτούσε και έπαιζε… βιντεοπαιχνίδια στον υπολογιστή της!
Να σημειωθεί πως έχει ακόμα ένα κοριτσάκι, το οποίο πηγαίνει σχολείο και το 2018 είχε καταγγείλει για κακομεταχείριση τον σύντροφο της μητέρας της.
Κυκλοφορούσε στην Αθήνα μαζί με τα οστά του παιδιού!
Ο σύντροφος της το 2017 έβαλε το παιδί τιμωρία και πιο συγκεκριμένα το είχε αφήσει νηστικό. Όταν το παιδί αντέδρασε τότε ο Πολωνός το έβαλε να στέκεται όρθιο και του έδεσε τα χέρια, τα πόδια και το στόμα με μονωτική ταινία με αποτέλεσμα το παιδί να πεθάνει.
Πριν φύγουν από το σπίτι που έμεναν τότε, έβαλαν τα οστά του σε μια εργαλειοθήκη.
Κάποια στιγμή όταν τους ρώτησαν που είναι το παιδί, αυτοί υποστήριξαν ότι το πήρε ο βιολογικός του πατέρας στην Πολωνία.
Το ζευγάρι έφτιαξε έναν «τάφο» με τούβλα στο δώμα, όπου έθαψε το άτυχο αγοράκι. Αργότερα, που ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος έκανε έξωση στο ζευγάρι, ο Πολωνός έβαλε τα οστά του παιδιού σε μια εργαλειοθήκη και περιφερόταν με αυτή σε δρόμους της Αθήνας, ενώ στη συνέχεια χώρισε με την μητέρα του αγοριού. Η τελευταία ισχυριζόταν ότι ο Πολωνός βιολογικός πατέρας του παιδιού το είχε πάρει μαζί του στην χώρα του και έκτοτε είχε εξαφανιστεί.
Ο καθ’ ομολογίαν δράστης νοίκιασε στη συνέχεια ένα διαμέρισμα στην οδό Αστυπάλαιας, ενώ τοποθέτησε τα οστά του αγοριού μέσα δυο μαύρες σακούλες στην εργαλειοθήκη, την οποία έκρυψε μέσα σε ένα καναπέ.
Το Τμήμα Εγκλημάτων κατά Ζωής της Διεύθυνσης Ασφάλειας Αττικής, έπειτα από πληροφορίες που είχε για την εξαφάνιση του 7χρονου παιδιού, προχώρησε αργά χθες το βράδυ στην προσαγωγή της 29χρονης και του πρώην συντρόφου της, οι οποίοι, τελικά, ομολόγησαν το πρωί.
Συναγερμός είχε σημάνει το Σάββατο για τον εντοπισμό δύο ατόμων στο φαράγγι της Γκούρας, με την υπόθεση όμως να έχει αίσιο τέλος.
Τα δύο άτομα εντοπίστηκαν, είχαν αποπροσανατολιστεί στο φαράγγι της Γκούρας πλησίον του σπηλαίου Πανός στη Φυλή Αττικής. Η επιχείρηση της Πυροσβεστικής είχε Αίσιο τέλος και τα δύο άτομα αφού εντοπίστηκαν, μεταφέρθηκαν σε ασφαλές σημείο.
Όπως έγινε γνωστό από την Πυροσβεστική ένας άνδρας και μια γυναίκα νεαρής ηλικίας, που βρίσκονταν για πεζοπορία στην περιοχή, αποπροσανατολίστηκαν και κάλεσαν στο «112» για βοήθεια.
Σημειώνεται ότι στο σημείο επιχείρησαν 8 πυροσβέστες με την Ο.Ο.Ε.Δ της 1ης ΕΜΑΚ και 2 οχήματα.
Μεγάλο αφιέρωμα στον καθηγητή χειρουργικής, Μανώλη Χριστοφορίδη, μέσα από βιωματικά κείμενα και πίνακες ζωγραφικής.
Ένα μακρύ νοσταλγικό «ταξίδι», που ξεκινάει από την πατρίδα του πατέρα του, τη Μήδεια της Ανατολικής Θράκης, και μετά από διάφορους σταθμούς καταλήγει στην εποχή της πανδημίας στη Θεσσαλονίκη, αποτυπώνει μέσα από 50 πίνακες ζωγραφικής και βιωματικά κείμενα, ο ομότιμος καθηγητής Χειρουργικής ΑΠΘ Μανώλης Χριστοφορίδης στο λεύκωμα, με τίτλο «Μνήμες της ζωής μου με εικόνες και λέξεις».
Οι 50 αυτοβιογραφικοί πίνακες που περιλαμβάνονται στο λεύκωμα, πλαισιωμένοι με πληροφορίες για τους τόπους που απεικονίζουν, με ιστορικές αναφορές της κάθε εποχής καθώς και με προσωπικά βιώματα του δημιουργού, είχαν παρουσιαστεί σε έκθεση που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2021, στο ΚΕΔΕΑ.
«Κίνητρο για την ολοκλήρωση αυτής της εργώδους προσπάθειας ήταν η επιθυμία μου, τόσο για την ανακεφαλαίωση και αποτύπωση της προσωπικής μου διαδρομής από το τσαγκαράδικο του πατέρα έως το εμβληματικό για την ακαδημαϊκή πορεία μου κτίριο της Φιλοσοφικής του ΑΠΘ, όσο και η ιχνηλάτηση και καταγραφή της πορείας των προγόνων μου από τις παρυφές του Μικρού Αίνου και της Πόλης έως τα προσφυγικά της Καλαμαριάς ως ελάχιστη παρακαταθήκη στους μεταγενέστερους της γενιάς μας, παιδιά και εγγόνια μου», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Χριστοφορίδης.
Οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο λεύκωμα αντλήθηκαν από περιγραφές των γονιών του, συγγενών και προσφύγων, από μνήμες των αδελφών του, από συνεντεύξεις καθώς και από την προσωπική του παρουσία στους τόπους που απεικόνισε στους πίνακες. «Τα σημαντικότερα από τα γεγονότα της ζωής μου επιχειρώ να τα αποδώσω σε καμβά, με την αυτοδίδακτη ζωγραφική μου, που την αυτοπροσδιορίζω ως τεχνική ψευδο-ναΐφ. Σεβόμενος, ως προς το βάθος πεδίου, την προοπτική και τη διαβάθμιση των χαρούμενων χρωμάτων, εμμένω στην ακρίβεια και την απόδοση των λεπτομερειών του τοπίου, του μνημείου ή του φυσικού φαινομένου. Με αφορμή τον κάθε πίνακα από τους 50 θεματικούς του άλμπουμ – βιβλίου, παρατίθενται και αντίστοιχα ενημερωτικά κείμενα, εμπλουτισμένα με σταχυολογημένες ενδιαφέρουσες πληροφορίες ή στοιχεία, τόσο για τον τόπο ή το μνημείο όσο και την ανάμνηση μιας στιγμής ή μιας περιόδου της προσωπικής μου διαδρομής και τα προσωπικά βιώματα ή τις εμπειρίες που με οδήγησαν στην επιλογή του θέματος», προσθέτει ο κ. Χριστοφορίδης.
Από τη Μήδεια στα προσφυγικά της Καλαμαριάς
Ξεκινώντας από την πατρίδα του πατέρα του, ο ζωγράφος – συγγραφέας οδηγεί τον «επισκέπτη» – αναγνώστη των εικονογραφημένων σελίδων στο «Άσυλο του Παιδιού», εκεί όπου ο ίδιος ήρθε στη ζωή, τον Μάιο του 1952. Η συνέχεια τον βρίσκει παιδί στην Καλαμαριά των προσφύγων και στα προσφυγικά σπιτάκια, να γεύεται γλυκό ρεντέ κυδώνι ή υποβρύχιο στο παγωμένο ποτήρι, να κάνει μπάνιο στη σκάφη, να περπατά στα σοκάκια με τα χαμομήλια και τα αγριολούλουδα κοντά στους ανθρώπους της εποχής, που είχαν τον κινηματογράφο ως κυριακάτικη διασκέδαση. Με το πέρασμα των χρόνων, τα προσφυγικά κατεδαφίζονται και γίνονται μια γλυκιά ανάμνηση, αποτυπωμένη σε φωτογραφίες, στις οποίες βασίζεται ο πίνακας που απεικονίζει το πατρικό του σπίτι.
Τα παιδικά χρόνια στο σχολείο, με τους αυστηρούς, τους αυταρχικούς αλλά και τους καλακάγαθους και υπερδραστήριους δασκάλους, οι μαθητικές εκδρομές και οι κυριακάτικοι εκκλησιασμοί στο ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, στον οποίο σφραγίστηκαν οι μεγάλες στιγμές της ζωής του, έρχονται στη συνέχεια της εικονογραφημένης ιστορίας.
Η παιδική εργασία στο μπακάλικο με τα εδώδιμα – αποικιακά
Η «περιήγηση» συνεχίζεται στο τσαγκαράδικο του πατέρα του, ο οποίος έφτιαχνε τις καλύτερες παντόφλες, και στον «μαγικό» κόσμο του μπακάλικου με τα εδώδιμα αποικιακά, όπου, μαθητής Δημοτικού ακόμη, εργάστηκε για πρώτη φορά. Ο μικρός …μπακαλόγατος «ψήνεται» στη δουλειά ανάμεσα στα τσίγκινα κουτιά με τη Φυτίνη, τα μακαρόνια Μίσκο, τα σακουλάκια με το Κλιν, τα τσουβάλια με το αλεύρι και το ρύζι, το τυρί που το τύλιγαν σε εφημερίδα και το ζύγισμα με το καντάρι. Και στο τέλος της βδομάδας τρέχει με μεγάλη χαρά στο σπίτι για να ανακοινώσει ότι πήρε 20 δραχμές βδομαδιάτικο (το οποίο, όπως έμαθε αργότερα, κατά το ήμισυ προερχόταν από πατρική «επιδότηση»).
Η παιδική εργασία συνεχίζεται και στα μετέπειτα χρόνια στα Φωτοτεχνικά Εργαστήρια Παλαιολόγου, την εποχή που γίνεται στην Ελλάδα ο ανένδοτος αγώνας της Ένωσης Κέντρου και στο Βιετνάμ πόλεμος. Οι μυρωδιές από το παρακείμενο ζαχαροπλαστείο του Τερκενλή αποτυπώνονται στη μνήμη του έφηβου Μανώλη Χριστοφορίδη μαζί με τις φωτογραφικές μηχανές Pentax, Zenith, Minolta καθώς και με προσωπικότητες που γνώρισε από τον χώρο της φωτογραφίας, όπως ο Νικολέρης, ο Τσιφτσής και ο Κυριακίδης. Τα χρόνια που περνούν βρίσκουν τον 14χρονο Μανώλη εποχιακό εργαζόμενο στο Εργοστάσιο Παιδικών Αθυρμάτων (ΕΠΑ), στέλεχος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και αργότερα μέλος του ΔΣ του Σώματος Εθελοντών Σαμαρειτών και υπεύθυνο του Γραφείου Τύπου και εκδότη της μηνιαίας εφημερίδας «Ο Σαμαρείτης».
Οι σπουδές στο Πανεπιστήμιο και η πορεία στην Ιατρική
Στους πίνακες και τα βιωματικά κείμενα, ο «επισκέπτης» – αναγνώστης συναντά σημαντικούς σταθμούς της ζωής του Μανώλη Χριστοφορίδη, όπως την εισαγωγή του στην Ιατρική Σχολή, την εκ περιτροπής εργασία στο ΠΡΟΠΟ, σχεδόν σε όλη τη διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων, ταξίδια στο Άγιον Όρος, στην Αμμουλιανή, στην Αθήνα, τη φοιτητική εκδρομή στη Βιέννη και τη Βουδαπέστη, τον αρραβώνα του με την μετέπειτα σύζυγό του Λένα στο σπίτι της, στην περιοχή Χαριλάου, και τα χρόνια του στρατού στο Κέντρο Εκπαίδευσης Υγειονομικού Άρτας. Τον βρίσκει να κάνει το αγροτικό του στα Κουμπουριανά Αγράφων, κάτω από πρωτόγνωρα δύσκολες συνθήκες, και με το «θρυλικό» 2CV, περνώντας από χαλικόστρωτους δρόμους, να πηγαίνει στα γειτονικά χωριά. Ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής του, ο γάμος του και το γλέντι που ακολούθησε, στο εμβληματικό εξοχικό κέντρο της παλαιάς Καλαμαριάς «Ο Παράδεισος», γίνεται πίνακας ζωγραφικής.
Τα επόμενα χρόνια της ζωής του στη Βέροια, στη Δανία, στη Φούρκα αποτυπώνονται σε πίνακες, όπως επίσης και τα πέντε χρόνια που υπηρέτησε στο Νοσοκομείο Νάουσας ή τα 25 χρόνια στο Νοσοκομείο Παπανικολάου, όπου ως βασικό στέλεχος της Δ’ Χειρουργικής Κλινικής του ΑΠΘ, ανέπτυξε από μηδενική βάση την επεμβατική ενδοσκόπηση του πεπτικού.
Πίνακες και αναμνήσεις από ταξίδια στην Καλαμπάκα και τα Μετέωρα, στο Πήλιο ή στο ιστορικό Ναύπλιο, στην πατρίδα της μητέρας του Κωνσταντινούπολη, στους Αγίους Τόπους, στην Αθήνα, σε ελληνικά νησιά αλλά και σε χώρες μακρινές, όπως η Νότια Αφρική ή η Αργεντινή, αποτυπώνονται στις σελίδες του λευκώματος.
Το 2006 βρίσκει την οικογένεια του Μανώλη Χριστοφορίδη εγκατεστημένη στο καινούργιο της σπίτι, στο Κάτω Σχολάρι, από όπου ξεπροβόδισε ως νύφη την κόρη του, αλλά και βίωσε οδυνηρές απώλειες και πολλά διεθνή και ελληνικά ιστορικά γεγονότα που αφορούν τις ζωές όλων μας.
Σταθμός που σηματοδότησε την είσοδό του στην ιατρική ακαδημαϊκή κοινότητα, με την ορκωμοσία το 1978 αλλά και την αφυπηρέτησή του το 2019, αποτέλεσε το κτίριο της Παλιάς Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, το οποίο αποτύπωσε στον πίνακα με τίτλο «Μούσαις Χάρισι Θύε».
Στο τέλος του λευκώματος, ο «επισκέπτης» – αναγνώστης συναντά τον πίνακα που απεικονίζει το Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων, το οποίο τον Νοέμβριο του 2021 φιλοξένησε την έκθεση με τους πίνακες του ομότιμου καθηγητή Χειρουργικής ΑΠΘ Μανώλη Χριστοφορίδη, καθώς και έναν πίνακα που απεικονίζει τον ίδιο στο τελευταίο του χειρουργείο, στα Χειρουργεία του Νοσοκομείου «Γ. Γεννηματάς», όπου υπηρέτησε επί τέσσερα χρόνια ως διευθυντής της ιστορικής Β’ Χειρουργικής Κλινικής του ΑΠΘ και της Ιατρικής Υπηρεσίας.
Ο ίδιος ο δημιουργός, παραδίδοντας το βιβλίο – άλμπουμ στον αναγνώστη, σημειώνει: «Ελπίζω ότι το δίλημμα του “επισκέπτη” των εικονογραφημένων σελίδων αυτού του βιβλίου – άλμπουμ θα είναι, σε ποιον από αυτούς τους ζωντανούς πίνακές του να “βυθιστεί” ώστε με αφορμή τις εικόνες και τα γλαφυρά κείμενα που τον συνοδεύουν, να ξυπνήσει τις μνήμες από μια άλλη εποχή, που αν και πέρασε ανεπιστρεπτί, άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στις ζωές μας».
Η νέα μελέτη της διαΝΕΟσις αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος για την παχυσαρκία στην Ελλάδα και προτείνει μια σειρά από δράσεις για την αντιμετώπισή του.
Τα τελευταία σαράντα χρόνια το πρόβλημα της παχυσαρκίας στον πλανήτη έχει τριπλασιαστεί σε μέγεθος. Το 2016 1,6 δισεκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως ήταν υπέρβαροι και 650 εκατομμύρια ήταν παχύσαρκοι. Στην Ελλάδα το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο, καθώς είναι πρώτη στην ΕΕ στην παιδική παχυσαρκία, και στις πρώτες θέσεις στην παχυσαρκία των ενηλίκων. Το 63% των Ελλήνων ηλικίας άνω των 18 είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.
Η διαΝΕΟσις ανέθεσε σε μια ερευνητική ομάδα υπό τον συντονισμό του καθηγητή Γιάννη Μανιού από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο την εκπόνηση μιας μελέτης που χαρτογραφεί το πρόβλημα στις πραγματικές του διαστάσεις, και προτείνει μια σειρά από δράσεις σε σχολεία και στις δομές πρωτοβάθμιας υγείας για την αντιμετώπισή του.
Όπως επισημαίνεται στη μελέτη ως παχυσαρκία ορίζεται η αυξημένη συσσώρευση σωματικού λίπους στο ανθρώπινο σώμα, που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία. Αναγνωρίστηκε ως νόσος πριν από περίπου μισό αιώνα και πλέον αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χρόνια προβλήματα υγείας παγκοσμίως.
Το αν ένα άτομο είναι παχύσαρκο, υπέρβαρο ή όχι υπολογίζεται με τη μέτρηση του σωματικού του λίπους. Ωστόσο, επειδή αυτή είναι δύσκολη διαδικασία που χρειάζεται εξειδικευμένο εξοπλισμό, γι’ αυτή τη δουλειά κατά κανόνα χρησιμοποιείται ο «Δείκτης Μάζας Σώματος» (o γνωστός με το αγγλικό αρκτικόλεξο BMI), που μετρά το σωματικό βάρος σε σχέση με το ύψος, εκτιμώντας έτσι έμμεσα τη συσσώρευση λίπους στο σώμα. Ο BMI υπολογίζεται αν διαιρέσουμε το σωματικό βάρος σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα. Για παράδειγμα, ένα άτομο με ύψος 1,75 μέτρα και βάρος 70 κιλά έχει BMI 22,9. Όπως φαίνεται και για τον παρακάτω πίνακα, που αφορά κυρίως στα σώματα ενηλίκων Ευρωπαίων/Καυκάσιων, άτομα με ΒΜΙ άνω του 25 λογίζονται ως υπέρβαρα και άτομα με ΒΜΙ άνω του 30 ως παχύσαρκα (σε άτομα άλλης εθνοτικής καταγωγής τα όρια είναι ελαφρώς διαφορετικά).
Για τη μέτρηση της παχυσαρκίας των ανηλίκων χρησιμοποιούνται άλλες κλίμακες, οι οποίες διαφοροποιούνται και ανάλογα με την ηλικία και το φύλο.
Γιατί η παχυσαρκία αποτελεί πρόβλημα
Η παχυσαρκία συνδέεται με μια σειρά από καρδιακές και μεταβολικές διαταραχές, οι οποίες μπορεί να εξελιχθούν σε χρόνια νοσήματα, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2 -το 80-85% του ΣΔ2 στους ανθρώπους αποδίδεται στην παχυσαρκία) τα καρδιαγγειακά νοσήματα, κάποιοι καρκίνοι, η οστεοαρθρίτιδα, χολολιθιάσεις (οι πέτρες στη χολή, δηλαδή) και σοβαρές διαταραχές του ύπνου. Για κάθε αύξηση του BMI κατά 5 μονάδες αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης στεφανιαίας νόσου κατά 27% και ο κίνδυνος εμφάνισης εγκεφαλικού επεισοδίου κατά 18%. Η παχυσαρκία έχει, επιπλέον, επιπτώσεις στην ψυχική υγεία, κοινωνικό αντίκτυπο αλλά και οικονομικό κόστος (ιδιαίτερα στο σύστημα υγείας). Στα παιδιά συνδέεται με τη σιδηροπενία και την υποβιταμίνωση D οι οποίες μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά τη γνωσιακή, μυοσκελετική και σωματική τους ανάπτυξη. Και, βεβαίως, τα παιδιά που είναι παχύσαρκα έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να γίνουν και παχύσαρκοι ενήλικες.
Η αύξηση του λίπους επιπλέον πυροδοτεί και μια σειρά από άλλες βιοχημικές διεργασίες, από την αύξηση του επιπέδου κάποιων ορμονών μέχρι τη διαταραχή της μεταφοράς της χοληστερόλης από το συκώτι στο έντερο (μια διαταραχή που μπορεί να δημιουργεί πέτρες στη χολή) καθώς και μια σειρά από άλλες διαταραχές, από τη συσσώρευση λίπους στο φάρυγγα που μπορεί να προκαλεί προβλήματα στην αναπνευστική λειτουργία κατά τη διάρκεια του ύπνου, μέχρι την πίεση στο μυοσκελετικό σύστημα και στις αρθρώσεις. Τα λιποκύτταρα, δε, δεσμεύουν τη βιταμίνη D, η οποία είναι λιποδιαλυτή. Τα παχύσαρκα άτομα, καθώς έχουν αυξημένο σωματικό λίπος, συχνά έχουν χαμηλότερη συγκέντρωση βιταμίνης D στο αίμα. Μεταξύ άλλων συνεπειών αυτού του φαινομένου, έρευνες έχουν δείξει ότι άτομα με έλλειψη βιταμίνης D εμφανίζουν μεγαλύτερες πιθανότητες βαριάς νόσησης ή θανάτου αν νοσήσουν με Covid-19.
Στα παιδιά, δε, τονίζεται στη μελέτη της διαΝΕΟσις, πέρα από τις πιθανές επιπτώσεις της παχυσαρκίας στην υγεία τους πριν από την ενηλικίωση (από αυξημένες πιθανότητες αναπνευστικών ή ορθοπεδικών προβλημάτων, μέχρι διαταραχές στην έμμηνο ρύση), αλλά και την αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν από την παιδική ή την εφηβική ηλικία παθολογικές καταστάσεις που κατά κανόνα εμφανίζονται στην ενήλικη ζωή (σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση -περίπου τα μισά παιδιά σχολικής ηλικίας με παχυσαρκία εμφανίζουν ιδιαίτερα αυξημένα επίπεδα αρτηριακής πίεσης) υπάρχουν και άλλες: τα υπέρβαρα παιδιά φαίνεται ότι έχουν χαμηλότερες επιδόσεις στο σχολείο και απουσιάζουν συχνότερα και για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα από τα μαθήματα. Και, βεβαίως, το 70-80% των παχύσαρκων εφήβων παραμένουν παχύσαρκοι και ως ενήλικες.
Δεν μπορούν να αγνοηθούν και οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας. Οι προκαταλήψεις στις κοινωνίες συχνά οδηγούν σε κοινωνικό στιγματισμό και διακρίσεις κατά των παχύσαρκων ατόμων που, όπως έχει φανεί σε μελέτες, συμβάλουν στην εμφάνιση άγχους και κατάθλιψης. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ από το 2019, δε, στην παχυσαρκία οφείλεται το 9% των ετήσιων δαπανών υγείας στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, το ετήσιο ΑΕΠ στην Ελλάδα κατά την περίοδο 2020-2050 θα είναι 3% μικρότερο από ό,τι θα ήταν αν δεν υπήρχαν οι οικονομικές συνέπειες της παχυσαρκίας.
Πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα στην Ελλάδα
Περισσότεροι από τους μισούς ενήλικες στην Ελλάδα είναι παχύσαρκοι ή υπέρβαροι. Σύμφωνα με δεδομένα του ΠΟΥ από το 2019, το 37,9% των Ελλήνων ενηλίκων είναι υπέρβαροι και το 24,9% είναι παχύσαρκοι. Το 44% των Ελλήνων και το 30,8% των Ελληνίδων είναι υπέρβαροι/ες, ενώ τα δύο φύλα εμφανίζουν τα ίδια ποσοστά παχυσαρκίας: ένας στους τέσσερις Έλληνες και μία στις τέσσερις Ελληνίδες ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
Ενδιαφέρον έχει επίσης, όπως επισημαίνεται στη μελέτη της διαΝΕΟσις, το ότι στα τρία τέταρτα των ελληνικών οικογενειών τουλάχιστον ένας από τους δύο γονείς είναι υπέρβαρος ή παχύσαρκος.
Παράλληλα, τα παιδιά στην Ελλάδα εμφανίζουν τα μεγαλύτερα ποσοστά παχυσαρκίας στην Ευρώπη. Το ποσοστό των παιδιών ηλικίας 4-6 ετών που είναι παχύσαρκα ή υπέρβαρα είναι 20,6%. Στα παιδιά ηλικίας 6-10 ανεβαίνει στο 38,5% και στα παιδιά ηλικίας 10-12 ετών φτάνει το 41,2%.
Τα ποσοστά υπέρβαρου και παχυσαρκίας στα παιδιά φαίνεται πως είναι μεγαλύτερα σε επαρχιακές και αγροτικές περιοχές από ό,τι στις πόλεις. Αλλά και εντός των πόλεων εμφανίζονται ανισότητες: μόνο το 2,7% των παιδιών στο Χαλάνδρι είναι παχύσαρκα -στο Κερατσίνι το ποσοστό είναι 20,3%. Ωστόσο, τα ποσοστά των υπέρβαρων παιδιών είναι παρόμοια σχεδόν παντού -περίπου ένα στα τρία παιδιά στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας είναι υπέρβαρο. Στις πολύ μικρές ηλικίες τα κορίτσια είναι πιο συχνά υπέρβαρα ή παχύσαρκα από τα αγόρια, αλλά στη συνέχεια τα ποσοστά εξισώνονται μέχρι την εφηβεία, όταν και τα αγόρια γίνεται πιο πιθανό να είναι παχύσαρκα.
Πού οφείλεται το φαινόμενο της παχυσαρκίας στην κοινωνία μας
Η μελέτη της διαΝΕΟσις επισημαίνει στη συνέχεια ότι η παχυσαρκία οφείλεται στο θετικό ενεργειακό ισοζύγιο του σώματος -το ότι δηλαδή εισάγουμε περισσότερη ενέργεια στο σώμα με τις τροφές από όση καταναλώνουμε, με αποτέλεσμα αυτή να συσσωρεύεται ως λίπος. Υπάρχουν, όμως, διάφοροι κοινωνικοί, περιβαλλοντικοί αλλά και γενετικοί παράγοντες που κάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης αυτής της ανισορροπίας μεγαλύτερο. Κάποιοι από αυτούς εμφανίζονται ακόμα και από τα πολύ πρώιμα στάδια της ζωής -ακόμα και πριν από τη γέννηση. Πριν δούμε αυτούς τους παράγοντες αναλυτικά, αξίζει να τονίσουμε ότι η επίδρασή τους στο φαινόμενο είναι συνδυαστική. Το θέμα της παχυσαρκίας είναι πολύπλοκο και ευαίσθητο κοινωνικά και συχνά η απόδοση ευθυνών για την εμφάνισή του στο επίπεδο των προσωπικών επιλογών ή και στο επίπεδο της οικογένειας είναι απλουστευτικές και άδικες. Παρακάτω θα διαβάσετε, για παράδειγμα, ότι οι πιθανότητες ένα παιδί να είναι παχύσαρκο αυξάνονται αν η μητέρα του κάπνιζε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ή αν παίρνει βάρος πάρα πολύ γρήγορα μετά τη γέννηση. Ή, ακόμα, ότι τα παιδιά που τα φροντίζουν κυρίως οι γιαγιάδες ή η παππούδες τους έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν υπέρβαρα ή παχύσαρκα από ό,τι αυτά που τα φροντίζουν κυρίως οι γονείς. Ή ότι 3 στους 4 Έλληνες ενήλικες τρώνε λιγότερα φρούτα και λαχανικά από τις ενδεδειγμένες ποσότητες. Κανένας από αυτούς του παράγοντες δεν είναι μοναδικός και δεν προσφέρεται για την απόδοση εύκολων ευθυνών. Αντίθετα, λειτουργούν μόνο σε συνδυασμό μεταξύ τους και με τις άλλες συνθήκες που ορίζουν τη ζωή και το περιβάλλον του σύγχρονου ανθρώπου. Μάλιστα, μερικοί από τους πιο κρίσιμους είναι ελάχιστα γνωστοί και σπάνια αναφέρονται στο δημόσιο διάλογο σχετιζόμενοι με την παχυσαρκία, όπως η ασφάλεια της γειτονιάς, το πόσα σπίτια έχουν αυλή, η ποιότητα των πεζοδρομίων, η εύκολη πρόσβαση σε χώρους άθλησης ή η οικονομική άνεση μιας οικογένειας. Εδώ παραθέτουμε μερικούς από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν το φαινόμενο, οι οποίοι αναλύονται στη μελέτη.
Οι πιο γνωστοί παράγοντες έχουν, βεβαίως, να κάνουν με τον τρόπο ζωής παιδιών και ενηλίκων. Το πόσες και τι είδους τροφές καταναλώνουμε, το αν αθλούμαστε ή ασκούμαστε σωματικά και το πόση ώρα αφιερώνουμε σε «καθιστικές» δραστηριότητες επηρεάζουν δραματικά την πιθανότητα αύξησης του σωματικού βάρους, ανεξαρτήτως άλλων παραγόντων. Πρόκειται για πράγματα που για κάποιους θεωρούνται αυτονόητα αλλά, από ό,τι αποδεικνύεται, για πολλούς δεν είναι. Σύμφωνα με μία από τις έρευνες που συγκέντρωσαν πολλά από τα στοιχεία που παρουσιάζονται στη μελέτη, μόνο το 8% των Ελλήνων γνωρίζουν τις συστάσεις για τη σωστή διατροφή, και μόνο το 35,2% τις συστάσεις για τη σωματική δραστηριότητα (νούμερα αρκετά χαμηλότερα από άλλων ευρωπαϊκών χωρών).
Όπως αναφέρεται στη μελέτη της διαΝΕΟσις, στην Ελλάδα μόνο το 25% των ενηλίκων καταναλώνουν φρούτα και λαχανικά στις ποσότητες που προτείνονται. Αυτό το ποσοστό μπορεί να είναι μικρό, αλλά από διάφορες έρευνες τεκμηριώνεται ότι οι διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων δεν είναι πολύ χειρότερες από τις συνήθειες άλλων λαών με πολύ μικρότερα ποσοστά παχυσαρκίας. Ή κρίσιμη διαφορά ίσως να είναι το εξής: το 68% των Ελλήνων ενηλίκων δεν γυμνάζονται καθόλου και δεν ασχολούνται με κανένα άθλημα -το μεγαλύτερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Έλληνες, δε, καταναλώνουν πάνω από τρεις ώρες καθημερινά μπροστά σε οθόνες εκτός εργασίας -περισσότερο από τους κατοίκους 15 άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Και, βεβαίως, υπάρχουν και άλλοι σημαντικοί επιβαρυντικοί παράγοντες, από το κοινωνικό περιβάλλον και τη γειτονιά στην οποία ζει κανείς, μέχρι την οικονομική κατάσταση, τον διαθέσιμο ελεύθερο χρόνο και τη διάρκεια του ύπνου. Κάποιοι από αυτούς μπορεί να εξηγούν και το γιατί οι Έλληνες δεν ασκούνται αρκετά σωματικά: σε σχετικές ερωτήσεις πρόσφατης έρευνας το ποσοστό των Ελλήνων που δήλωναν ότι δεν ασκούνται επειδή η γειτονιά τους «δεν έχει τις κατάλληλες υποδομές», «δεν έχει καλή αισθητική» ή «δεν είναι ασφαλής» ήταν διπλάσιο από το ποσοστό των ερωτηθέντων άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Ένα σοβαρό αλλά ελάχιστα γνωστό πρόβλημα είναι η υποεκτίμηση του βάρους των παιδιών από τους γονείς τους. Το 88% των γονέων με παιδιά προσχολικής ηλικίας που είναι υπέρβαρα και το 55,8% των γονέων με παιδιά που είναι παχύσαρκα θεωρούν ότι το παιδί τους έχει φυσιολογικό σωματικό βάρος. Κάτι που βεβαίως δεν είναι μόνο ελληνικό χαρακτηριστικό -εμφανίζεται συχνά και σε άλλες χώρες σημειώνεται στη μελέτη της διαΝΕΟσις.
Αλλά αυτοί δεν είναι οι μόνοι παράγοντες που επηρεάζουν το αν ένα παιδί θα γίνει υπέρβαρο ή παχύσαρκο. Υπάρχουν και άλλοι, που δρουν από πολύ, πολύ νωρίτερα. Από ό,τι έχει τεκμηριωθεί από πολλές έρευνες, παράγοντες όπως το υπερβάλλον σωματικό βάρος της μητέρας πριν από την εγκυμοσύνη, η υπέρμετρη αύξηση βάρους της μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και το κάπνισμα της μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (ενεργητικό ή παθητικό) παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη μετέπειτα εξέλιξη του παιδιού. Ένα παιδί είναι 2,6 φορές πιθανότερο να γίνει παχύσαρκο όταν η μητέρα του είναι παχύσαρκη πριν από την εγκυμοσύνη. Το 35% των Ελληνίδων μητερων αυξάνουν το βάρος τους υπέρμετρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης -τα παιδιά τους έχουν διπλάσια πιθανότητα να εμφανίσουν παχυσαρκία από τα υπόλοιπα.
Το 11,5% των Ελληνίδων μητέρων δηλώνουν ότι κάπνιζαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τους. Σύμφωνα με την έρευνα Feel4Diabetes, τα παιδιά που γεννιούνται από μητέρες που κάπνιζαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχουν 2,6 μεγαλύτερες πιθανότητες να γίνουν παχύσαρκα. Η συσχέτιση αυτή τεκμηριώνεται ακόμα και για το παθητικό κάπνισμα.
Μετά τη γέννηση, δε, υπάρχουν κι άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν το αν ένα παιδί θα γίνει υπέρβαρο ή παχύσαρκο. Βρέφη που γεννήθηκαν με βάρος υψηλότερο του φυσιολογικού έχουν 1,8 φορές μεγαλύτερες πιθανότητες να γίνουν παχύσαρκα ως παιδιά. Περίπου 10% των Ελληνίδων μητέρων θηλάζουν αποκλειστικά τους πρώτους έξι μήνες -τα παιδιά που τρέφονται έτσι σε αυτό το διάστημα έχουν 2 φορές μικρότερη πιθανότητα να γίνουν παχύσαρκα σε σχέση με τα υπόλοιπα. Επιπλέον, τα παιδιά που αυξάνουν το σωματικό τους βάρος υπερβολικά γρήγορα στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής τους -πάνω από 1 στα 3 παιδιά στην Ελλάδα ανήκουν σε αυτή την κατηγορία- έχουν τετραπλάσια πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας σε επόμενα στάδια.
Όλοι αυτοί οι «περιγεννητικοί» παράγοντες λειτουργούν συνδυαστικά. Κανένας από μόνος του δεν καθορίζει αποφασιστικά το τι θα συμβεί στο μέλλον ενός παιδιού, αλλά όλοι μαζί διαμορφώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο οι πιθανότητες ένα παιδί να γίνει παχύσαρκο αυξάνονται ή μειώνονται ανάλογα με ό,τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και τους πρώτους μήνες ζωής του.
Όπως ισχύει και για τους υπόλοιπους παράγοντες, αν και ο ρόλος των περιγεννητικών παραγόντων είναι σημαντικός, δεν είναι ο μόνος, και γι’ αυτό η απόδοση ευθυνών σε μητέρες ή σε γονείς (ή σε γιαγιάδες, ή παππούδες) απομονώνοντας κάθε έναν από αυτούς τους παράγοντες ξεχωριστά είναι αναποτελεσματική και άδικη. Όλα τα επόμενα στάδια της ζωής του ανθρώπου, με κρισιμότερη την εφηβεία και το διάστημα μετά την ενηλικίωση, επηρεάζουν επίσης το φαινόμενο με πολύπλοκους και αλληλοσυμπληρώμενους τρόπους, σημειώνεται στη μελέτη της διαΝΕΟσις.
Αξίζει, δε, να κρατάμε και αυτά τα στοιχεία στο μυαλό μας:
Τα παχύσαρκα παιδιά έχουν πέντε φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να γίνουν παχύσαρκοι ενήλικες απ’ ό,τι τα παιδιά με φυσιολογικό σωματικό βάρος.
Το 70% των παχύσαρκων εφήβων εξακολουθούν να είναι παχύσαρκοι και μετά τα 30.
Αλλά, παράλληλα,
Το 70% των παχύσαρκων ενηλίκων δεν ήταν παχύσαρκοι ως παιδιά.
Τι προτείνει η μελέτη
Δεδομένου ότι το πρόβλημα της παχυσαρκίας οφείλεται σε τόσο πολλούς, συμπληρωματικούς παράγοντες, πολλοί από τους οποίους συνδέονται με τον τρόπο ζωής και τις προσωπικές επιλογές οικογενειών που αντιμετωπίζουν διαφορετικές και ενίοτε πολύ δύσκολες καταστάσεις και προκλήσεις, μια γενική και οριζόντια λύση για το θέμα θα ήταν πολύ δύσκολη υπόθεση.
Πάντως προσπάθειες έχουν γίνει, τονίζει η μελέτη της διαΝΕΟσις. Από τη δεκαετία του 1970 κιόλας έχουν εφαρμοστεί διάφορα προγράμματα ενημέρωσης και πρόληψης της παχυσαρκίας σε διάφορες χώρες του κόσμου, τα οποία περιλάμβαναν δράσεις ενημέρωσης παιδιών και γονέων και διάφορες μορφές παρεμβάσεων σε σχολεία και οικογένειες, κάποια από τα οποία είχαν μετρήσιμα και σημαντικά αποτελέσματα.
Οι ερευνητές, λαμβάνοντας υπ’ όψιν όλα όσα έχουν προηγηθεί (με έμφαση στα προγράμματα ToyBox και Feel4Diabetes που είχαν σχεδιαστεί και υλοποιηθεί από την ίδια ερευνητική ομάδα), καταλήγουν στην πρόταση υλοποίησης ενός προτεινόμενου σχεδίου δράσης με δύο άξονες: αφενός τον σχεδιασμό και την εφαρμογή προγραμμάτων παρέμβασης σε σχολεία για την προώθηση της υγιεινής διατροφής και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας για τα παιδιά και τις οικογένειες τους, και αφετέρου τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας διαδικασίας εύκολου και έγκαιρου εντοπισμού των οικογενειών υψηλού κινδύνου για την παχυσαρκία και τα συνοδά της νοσήματα, με κέντρο της παρέμβασης τις δομές της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας ανά την Ελλάδα.
Το προτεινόμενο σχέδιο δράσης συνίσταται στην καταγραφή των δεικτών ανάπτυξης και υγείας των παιδιών, των εφήβων αλλά και των γονέων τους μέσω της ήδη θεσμοθετημένης ιατρικής εξέτασης των παιδιών για τη συμπλήρωση του Ατομικού Δελτίου Υγείας Μαθητή (ΑΔΥΜ). Το γνωστό ΑΔΥΜ, που συμπληρώνεται υποχρεωτικά από τους παιδιάτρους για τη φοίτηση των παιδιών στο σχολείο, μπορεί να εμπλουτιστεί με στοιχεία για τους γονείς (ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά, συνήθειες διατροφής και άσκησης, άλλων παραγόντων κινδύνου για χρόνια νοσήματα) δημιουργώντας έτσι ένα σύστημα αξιολόγησης των δεικτών υγείας του πληθυσμού. Με αυτό τον τρόπο θα μπορούν να εντοπίζονται οι οικογένειες «υψηλού κινδύνου» (πάντα, όπως τονίζει η έρευνα, μέσα από διαδικασίες αυστηρής προστασίας των προσωπικών δεδομένων).
Οι οικογένειες αυτές θα παραπέμπονται στις δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (ΤΟΜΥ, Δημοτικά Ιατρεία, Κέντρα Υγείας) για ιατρικό έλεγχο και πρόσβαση σε συμβουλευτικές υπηρεσίες από ειδικούς, παρεμβάσεις, προγράμματα, και εργαλεία ενημέρωσης. Το προτεινόμενο σχέδιο δράσης έχει εξ αρχής στον σχεδιασμό του διαδικασίες αξιολόγησης και μέτρησης της αποτελεσματικότητάς του.
Ο Χαλίλ Φαλιαλί, γνωστός για την εμπλοκή του σε υποθέσεις ναρκωτικών, εκβιασμών κι απαγωγών εκτελέστηκε στην Κερύνεια το βράδυ της Τρίτης (8/2).
Άγνωστοι, έστησαν ενέδρα και πυροβόλησαν με αυτόματα όπλα το αυτοκίνητο του Φαλιαλί, ενώ εκείνος έφευγε από το σπίτι του γύρω στις 7 το απόγευμα τοπική ώρα, με τον Τουρκοκύπριο να αφήνει την τελευταία του πνοή από πολλαπλά τραύματα στο νοσοκομείο, όπου και διεκομίσθη.
Στο σώμα και το κεφάλι βρέθηκαν 18 σφαίρες, ενώ στη σκηνή του εγκλήματος εντοπίστηκαν 48 κάλυκες. Μαζί με τον Φαλιαλί σκοτώθηκε και ο σοφέρ του.
Σύμφωνα με όσα μεταδόθηκαν από δημοσιογράφους η εκτέλεσή του συνδέεται με παράνομη αγορά στοιχημάτων 100 δισεκατομμυρίων τουρκικών λιρών, αρχείο εκβιασμών (sex tapes, συναντήσεις κ.α.) για 400 πολιτικούς και κραταιούς Τούρκους και Τουρκοκύπριους και φυσικά διακίνηση ναρκωτικών.
Συνελήφθη ένας ύποπτος
Η αστυνομία συνέλαβε έναν ύποπτο σε σχέση με τις δολοφονίες, ανέφερε την Τετάρτη η τοπική εφημερίδα «Yenidüzen», η οποία είπε ότι ο θάνατός του αποδίδεται σε ξεκαθάρισμα λογαριασμών.
Παράλληλα, η εφημερίδα «Havadis», εικάζει ότι υπήρξε άνθρωπος εκ των έσω που έδωσε την πληροφορία στους εκτελεστές καθώς αυτοί πυροβόλησαν μόνο εναντίον ενός από τα τρία αυτοκίνητα της ακολουθίας. Στο αυτοκίνητο ακριβώς πίσω από αυτό που σκοτώθηκε ο Φαλιαλί και ο σοφέρ του, επέβαιναν η γυναίκα και τα παιδιά του.
Ο Φαλιαλί, ο οποίος ήταν ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου και του καζίνο Les Ambassadors στην Κερύνεια στα κατεχόμενα, κατηγορήθηκε, είχε έλθει στο προσκήνιο πριν λίγους μήνες, μέσα από τα βίντεο του εξόριστου αρχιμαφιόζου Σεντάτ Πεκέρ, ο οποίος αποκάλυψε τη σχέση μεταξύ του Φαλιαλί και του Ερκάν Γιλντιρίμ, γιου του τέως πρωθυπουργού της Τουρκίας οι οποίοι φέρονται να οργάνωναν μεγάλο κύκλωμα διακίνησης ναρκωτικών από τη Λαττάκια της Συρίας.
Πανίσχυρος στα κατεχόμενα
O Χαλίλ Φαλιαλί ξεκίνησε τις μπίζνες του πριν 20 χρόνια στο νησί της Κύπρου ως ασφάλεια σε καζίνο. Αργότερα κατάφερε να εργαστεί ως διευθυντής ξενοδοχείων και καζίνο στα κατεχόμενα. Μάλιστα σε αυτόν ανήκει το Les Ambassadeurs Hotel & Casino.
Προφανώς ως παντοδύναμος μεγαλοεπιχειρηματίας, δεν υπάρχουν πολλά που να συνδέουν το όνομά του με σκοτεινές υποθέσεις από τα ΜΜΕ στα κατεχόμενα. Όμως στην Τουρκία το όνομά του συνδέθηκε με τον παράνομο στοιχηματισμό.
Το 2016 η Δίωξη Λαθρεμπορίου της αστυνομίας της Κωνσταντινούπολης εξάρθρωσε ένα δίκτυο παράνομου στοιχηματισμού που θησαύρισε μέσω διαδικτύου. Οι ντετέκτιβ, που αποκάλυψαν ότι το δίκτυο είχε 6 γραφεία στην Κωνσταντινούπολη, είχαν τοποθετήσει μια κάμερα σε μία από αυτές τις διευθύνσεις.
Στις εγγραφές της κάμερας που εξετάστηκαν, καθορίστηκε ότι 3,5 εκατομμύρια λίρες μετρήθηκαν στο συγκεκριμένο γραφείο. Έρευνες έχουν δείξει ότι ο ημερήσιος όγκος συναλλαγών της συμμορίας έφτασε τα 40 εκατομμύρια δολάρια.
Η διαδρομή του μαύρου χρήματος
Οι έρευνες της υπόθεσης πέρασαν σε άλλο επίπεδο όταν έδειξαν ότι ο ίδιος ο Φαλιαλί, ο οποίος φέρεται να εμπλέκεται σε πολλά εγκλήματα στην Κύπρο, ήταν αυτός που προστάτευε τη σπείρα που δρούσε σε Τουρκία και Κύπρο.
Αποκαλύφθηκε ότι οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ των γραφείων στοιχηματισμού θα μπορούσαν να έχουν γίνει με χρήματα που προέρχονται από λαθρεμπόριο ναρκωτικών. Σε αυτήν την επιχείρηση, κατασχέθηκαν 780 εκατομμύρια δολάρια περιουσιακών στοιχείων του Βεϊσέλ Σαχίν, ο οποίος είναι συγκατηγορούμενος του Αγάρ για τις δολοφονίες της δεκαετίας του ’90.
Λέγεται ότι ο Φαλιαλί, ο οποίος συχνά παρέσχε βοήθεια στα κατεχόμενα κατά τη διάρκεια της πανδημίας, καθιέρωσε σχέσεις μεταξύ της Συρίας και των λιβανικών ομάδων ναρκωτικών και συχνά αναφέρεται στη ροή ναρκωτικών μεταξύ Λιβάνου και Ευρώπης.
Μία τυχαία σύλληψη ατόμου για ναρκωτικά σε περιοχή των νοτίων προαστίων οδήγησε τις αρχές στον εντοπισμό του δολοφονικού ζεύγους στην Κυψέλη που σκότωσαν πριν από 5 χρόνια το μόλις 7 ετών αγοράκι τους και το είχαν θάψει αρχικά σε μια ταράτσα και στην συνέχεια είχαν βάλει τα οστά του σε μια εργαλειοθήκη.
Συγκεκριμένα σύμφωνα με το lawandorder πριν από 3 περίπου μήνες οι αστυνομικοί πέρασαν χειροπέδες σε ένα άτομο για κατοχή ναρκωτικών. Κατά την διάρκεια της κατάθεσής του και με σκοπό να ελαφρύνει την θέση του, ο άνδρας είπε στους αστυνομικούς πως «ξέρω ένα άτομο που έχει σκοτώσει το παιδί του στην Κυψέλη». Οι αστυνομικοί ξεκίνησαν να τον ρωτούν για να βγάλουν στο τέλος «λαβράκι». Ο άνδρας ανέφερε πως ο «δράστης της δολοφονίας του είχε εκμυστηρευτεί το μυστικό του ενώ βρισκόταν υπό την επήρεια μέθης, ήταν τοξικομανείς και διέμενε σε διαμέρισμα της Κυψέλης». Άμεσα ενημερώθηκαν στελέχη του ανθρωποκτονιών που άνοιξαν τον φάκελο της υπόθεσης, η οποία είχε «βαλτώσει» από το 2018 λόγω έλλειψης στοιχείων.
Το χρονικό της υπόθεσης
Το 2017 η μητέρα του 7χρονου παιδιού και ο σύντροφός της διέμεναν στην οδό Σκιάθου. Για άγνωστο λόγο ο 28χρονος τότε άνδρας έβαλε το παιδί τιμωρία στην ταράτσα, αφήνοντάς το νηστικό. Όταν εκείνο διαμαρτυρήθηκε πως πεινάει, ο άνδρας για να το τιμωρήσει ακόμη περισσότερο, του έδεσε τα χέρια και τα πόδια με μονωτική ταινία, ενώ του επίσης του έκλεισε το στόμα και την μύτη. Αποτέλεσμα αυτού ήταν τα παιδί να χάσει τις αισθήσεις τους και σύμφωνα με τα στοιχεία που προέκυψαν, να χάσει την ζωή του από ασφυξία. Όταν μάλιστα ακούστηκε ο γδούπος από την πτώση του στην ταράτσα και η μητέρα του ρώτησε τον σύντροφό της τι είχε συμβεί, εκείνος φέρεται να είπε, πως «μην ασχολείσαι θα το φτιάξω εγώ». Ο άνδρας έφτιαξε ένα αυτοσχέδιο τάφο και έβαλε μέσα στην σορό του άτυχου παιδιού. Λίγο καιρό αργότερα ο ιδιοκτήτης του σπιτιού τους έκανε έξωση λόγω οφειλών και για ένα διάστημα ζούσαν στο δρόμο, έχοντας τα κόκκαλα του παιδιού μέσα σε μια εργαλειοθήκη.
Η έρευνα που έμεινε στα μισά και το ταξίδι που δεν έγινε ποτέ
Οι αρχές είχαν ξεκινήσει να ασχολούνται με την υπόθεση εξαφάνισης του επτάχρονου αγοριού το 2018, όταν η κόρη της οικογένειας είχε εξομολογηθεί στους δασκάλους του σχολείου που φοιτούσε πως έπεφτε θύμα κακομεταχείρισης από την μητέρα του και τον σύντροφο της. Άμεσα οι δάσκαλοι ενημέρωσαν τις αρμόδιες υπηρεσίες που απομάκρυνα το κορίτσι από το σπίτι και το έδωσαν για υιοθεσία αστυνομικοί τότε ανακάλυψαν πως η γυναίκα είχε ένα γιο αλλά όπως είχε υποστηρίξει, «τον είχε απαγάγει ο βιολογικός πατέρας του και το είχε πάρει στην Πολωνία, όπου ήταν και ο τόπος καταγωγής του». Αυτή άλλωστε ήταν και η απάντηση που έδινε σε φίλους και γνωστούς όταν τον ρωτούσαν που βρίσκεται το παιδί.
Οι Ελληνικές αρχές έκαναν έρευνα σε συνεργασία με τις Πολωνικές αρχές για την τύχη του παιδιού και διαπίστωσαν πως ο βιολογικός του πατέρας, ήταν έγκλειστος σε ψυχιατρικό ίδρυμα και το παιδί ήταν άφαντο, αλλά τα στοιχεία δεν ήτανε επαρκή για να στοιχειοθετήσουν κατηγορία σε βάρος του ζευγαριού. Πέντε χρόνια αργότερα όμως, ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και το σκοτεινό μυστικό που έκρυβαν αποκαλύφθηκε. Αξίζει να σημειωθεί δε, πως η εργαλειοθήκη με τα οστά του παιδιού, εντοπίστηκε μέσα σε ένα ξύλινο καναπέ στο μπαλκόνι του σπιτιού της οδού Αστυπάλαιας.
Φρικιαστικές στιγμές έζησαν ηλικιωμένοι άνθρωποι σε γηροκομείο στα Χανιά, με τη δικαιοσύνη να αποφασίζει τη φυλάκιση των 4 από τους 7 κατηγορούμενους.
Το δρόμο για τη φυλακή πήραν τα ξημερώματα της Κυριακής οι τέσσερις από τους επτά συλληφθέντες για την υπόθεση του γηροκομείου στα Χανιά.
Σύμφωνα με πληροφορίες του cretapost, έπειτα από τις μαραθώνιες απολογίες ο ανακριτής μαζί με τον εισαγγελέα αποφάσισαν την προφυλάκιση της μάνας, της κόρης, του ψυχιάτρου και του γενικού ιατρού, ενώ αφέθηκαν ελεύθεροι οι τρεις εργαζόμενοι στο γηροκομείο.
Αξίζει να σημειωθεί πως, μετά από μία μαραθώνια διαδικασία που διήρκεσε πάνω από 20 ώρες, ολοκληρώθηκαν στις 5 τα ξημερώματα οι απολογίες.
«Όλα είναι προϊόν σκευωρίας»
Για σκευωρία κάνουν λόγο οι συλληφθέντες και ειδικά η μητέρα και η κόρη στους οποίους ανήκει το γηροκομείο.
Κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις του ανακριτή ως προς τις κατηγορίες της ανθρωποκτονίας σε 29 περιπτώσεις ηλικιωμένων καθώς και για 8 απόπειρες.
Όπως αναφέρουν πληροφορίες του cretapost, κατατέθηκαν στοιχεία (οπτικοακουστικό υλικό αλλά και έγγραφα) τα οποία είναι ικανά – όπως αναφέρει ο δικηγόρος τους Νίκος Ρουσόπουλος – να ανατρέψουν πολλά στοιχεία του κατηγορητηρίου.
«Προσκομίστηκαν ικανά στοιχεία από την πλευρά της υπερασπίσεως για να ανατρέψουν πάρα πολλά στοιχεία του κατηγορητηρίου. Βρέθηκαν επίσης και τονίστηκαν αντιφάσεις και αοριστίες και ανεπάρκειες του κατηγορητηρίου σε πολλές περιπτώσεις που άλλα αναφέρονται στο διαβιβαστικό της Ασφάλειας και άλλα από τα ιατρικά περιστατικά», τόνισε ο κ. Ρουσόπουλος ενώ παράλληλα επεσήμανε πως και οι δύο γυναίκες ανέφεραν ενώπιον του ανακριτή πως «όλα αυτά είναι ένα προϊόν σκευωρίες. Μάλιστα, προσκομίστηκαν και συγκεκριμένες ένορκες καταθέσεις που αναφέρουμε ποια άτομα πλησίαζαν συγκεκριμένους ανθρώπους προκειμένου να καταθέσουν κατά της μονάδας καθώς και δύο δικηγόρους Χανίων με οικονομικά ανταλλάγματα».
Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Ρουσόπουλο, ως προς το θέμα της κακοποίησης των ηλικιωμένων προσκομίστηκαν στοιχεία και καταθέσεις άλλων συγγενών που αναφέρουν τα αντίθετα: «Υπάρχει ένας αδερφός που καταγγέλλει ότι ο άνθρωπός του βασανιζόταν ενώ η αδερφή του – που επισκεπτόταν συνεχεια τη Μονάδα – αναφέρει πως όλα ήταν καλά και μάλιστα ο αδερφός της δεν επισκεπτόταν τον άνθρωπό τους. Όλα αυτά βέβαια θα αξιολογηθούν από την ελληνική δικαιοσύνη».
Τέλος, από την πλευρά τους οι ιδιοκτήτες του Γηροκομείου κατέθεσαν αίτημα ακύρωσης όλης της ποινικής διαδικασίες ενώ σχολιάζοντας την κατηγορία της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης ο κ. Ρουσόπουλος ανέφερε πως «εγκληματική οργάνωση που συστάθηκε από τρεις ανθρώπους χωρίς συγκεκριμένο και οργανωμένο σχέδιο δεν στέκει πουθενά. Όταν συστήνουμε μία οργάνωση το κάνουμε για μία συγκεκριμένη δραστηριότητα και όχι για κάτι χωρίς σχέδιο».
Ένταση έξω από τα δικαστήρια
Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας πλήθος κόσμου βρισκόταν έξω από τα δικαστήρια στα Χανιά.
Μάλιστα, επικράτησε μικρής κλίμακας ένταση μεταξύ των συγκεντρωμένων και αυτό διότι στο προαύλιο ήταν τόσο υποστηρικτές των κατηγορουμένων όσο και υποστηρικτές των ανθρώπων που έκαναν τις καταγγελίες.
Κατά την αποχώρηση της ιδιοκτήτριας οι συγγενείς των θυμάτων ξέσπασαν σε κραυγές αποδοκιμασίας ενώ οι υποστηρικτές του γηροκομείου φώναζαν «αθώοι, αθώοι».
Η πολύκροτη υπόθεση του γηροκομείου φαίνεται να έχει προκαλέσει θυμό και αγανάκτηση στους συγγενείς και των δύο πλευρών, όμως οι δυνάμεις της Αστυνομίας που ήταν στο σημείο απέτρεψαν την εξάπλωση της έντασης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στις αρχές της δεκαετίας του 1920 καταγράφονται σε δυτικές χώρες οι πρώτοι πειραματισμοί με ραδιοφωνικές εκπομπές, αρκετά χρόνια μετά τη χρήση ασυρμάτου για στρατιωτικούς σκοπούς.
Σύντομα άρχισαν να λειτουργούν στις ΗΠΑ και την Ευρώπη σταθμοί και σε άλλες χώρες με κανονικό πρόγραμμα και περιεχόμενο.
Στην Ελλάδα τα πρώτα πειράματα ραδιοφωνίας έγιναν το 1922 από τον καθηγητή Φυσικής του ΕΚΠΑ Κώστα Πετρόπουλο, ο οποίος προσπάθησε να προπαγανδίσει το νέο μέσο στον Τύπο, το 1923 από το Πολεμικό ναυτικό και το 1925 από ιδιωτική τεχνική σχολή.
Οι ακροατές ήταν ελάχιστοι και όλοι οι δέκτες σφραγισμένοι από το κράτος, το οποίο είχε για χρόνια και την αποκλειστική δυνατότητα ασύρματων (όχι ραδιοφωνικών) εκπομπών.
Παλιό ραδιόφωνο / Φωτογραφία: pixabay
Η Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου: Ο σκοπός της
Σκοπός της Παγκόσμιας Ημέρας Ραδιοφώνου είναι ο εορτασμός του ραδιοφώνου ως Μέσου Μαζικής Επικοινωνίας, η βελτίωση της διεθνούς συνεργασίας μεταξύ των ραδιοφωνικών οργανισμών και η ενθάρρυνση των μεγάλων διεθνών δικτύων, όσο και των τοπικών ραδιοφώνων, να προωθήσουν την πρόσβαση στην πληροφόρηση και την ελευθερία της έκφρασης στα ερτζιανά.
Αρχικά, η Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου καθιερώθηκε με απόφαση της UNESCO στις 29 Σεπτεμβρίου 2011, έπειτα από πρόταση της Ισπανικής Ακαδημίας Ραδιοφώνου.
Η πρόταση των Ισπανών ήταν να τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου στις 30 Οκτωβρίου, σε ανάμνηση της περίφημης εκπομπής του Όρσον Γουέλς το 1938, που έμεινε στην ιστορία ως ο «Πόλεμος των Κόσμων».
Η UNESCO, όμως, αποφάσισε διαφορετικά και πρόκρινε τη 13η Φεβρουαρίου, ημερομηνία κατά την οποία το 1946 πρωτολειτούργησε το ραδιόφωνο του ΟΗΕ.
Πώς λειτουργεί το ραδιόφωνο
Είναι πολύ σημαντικό να σημειωθεί ότι, το ραδιόφωνο είναι η συσκευή που λειτουργεί ως δέκτης ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών σε ορισμένη συχνότητα με μια κεραία και μετατροπέας σε ήχο.
Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα λαμβάνονται από την κεραία, αποκωδικοποιούνται, μετατρέπονται σε ηλεκτρικό ρεύμα και στη συνέχεια σε ήχο από το ηχείο. Ραδιοφωνία, επίσης, θεωρείται και όλη η διαδικασία εκπομπής και λήψης ραδιοκυμάτων.
Τα είδη του ραδιοφώνου
Μπορούμε να διακρίνουμε τα ακόλουθα είδη ραδιοφώνου:
Το αναλογικό ή συμβατικό ραδιόφωνο… Εδώ ο τρόπος διαμόρφωσης του σήματος έχει ως αποτέλεσμα το διαχωρισμό των συχνοτήτων για χρήση από τα AM και τα FM, ενώ ανάλογα με το σκοπό ορίζονται συγκεκριμένες περιοχές συχνοτήτων (π.χ. τα εμπορικά ραδιόφωνα στην Ευρώπη και την Αμερική εκπέμπουν στις συχνότητες FM 87.5-108). Άλλες περιοχές συχνοτήτων χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένους σκοπούς όπως π.χ. από την Αστυνομία και την Πυροσβεστική.
Το ραδιόφωνο με υπο-φέρον (subcarrier) αποτελεί εξειδικευμένη χρήση της τεχνολογίας των ραδιοκυμάτων διαμόρφωσης κατά συχνότητα (FM), κυρίως στις ΗΠΑ, όπου με ειδικούς δέκτες είναι δυνατή η λήψη περισσότερων του ενός σταθμών στην ίδια συχνότητα.
Το ψηφιακό ραδιόφωνο αποτελεί νεότερο τεχνολογικά επίτευγμα, με διάφορες τεχνολογίες που βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της δοκιμής ή της αρχικής εφαρμογής. Μεταξύ αυτών των τεχνολογιών, το DAB, το οποίο λειτουργεί στην περιοχή πολύ υψηλών συχνοτήτων (VHF) και διαθέτει πολλών ειδών πρόσθετες διαδραστικές υπηρεσίες είναι αρκετά διαδεδομένο στη Βρετανία και την Ιρλανδία, αλλά αναπτύσσεται αργά λόγω του υψηλού κόστους των δεκτών. Παράλληλα υπάρχουν και άλλα πρότυπα, όπως το DRM, ένα ανοιχτό πρότυπο για τη διαμόρφωση κατά πλάτος (ΑΜ) και τις μπάντες μεσαίων και βραχέων.
Το δορυφορικό ραδιόφωνο, το οποίο χρησιμοποιεί κανάλια στα πλαίσια του προτύπου της δορυφορικής ψηφιακής τηλεόρασης DVB, ούτως ώστε να μεταδίδεται μόνον ήχος.
Το Διαδικτυακό ραδιόφωνο (ραδιόφωνο του Διαδικτύου, που εκπέμπει αρχεία ροής (δηλαδή επιφορτώνεται το αρχείο σε πραγματικό χρόνο, ο ήχος φορτώνεται εκείνη τη στιγμή που παίζει) και περιλαμβάνει και το Podcasting, που είναι η εμπορική ονομασία της μεταφόρτωσης ηχογραφημένων εκπομπών.
Ραδιόφωνο με κασέτα / Φωτογραφία: pixabay
Αντόνιο Γκουτέρες: «Το ραδιόφωνο είναι ένα ισχυρό εργαλείο»
«Το ραδιόφωνο είναι ένα ισχυρό εργαλείο. Ακόμη και στον σημερινό κόσμο των ψηφιακών επικοινωνιών, το ραδιόφωνο φτάνει σε περισσότερους ανθρώπους από οποιαδήποτε άλλη πλατφόρμα MME», ανέφερε πρόσφατα σε δήλωσή του ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, ο Αντόνιο Γκουτέρες.
Το ραδιόφωνο μπορεί να δημιουργήσει μια κοινότητα
«Παρέχει ζωτικής σημασίας πληροφορίες και ευαισθητοποιεί για σημαντικά θέματα. Και είναι μια προσωπική, διαδραστική πλατφόρμα όπου οι άνθρωποι μπορούν να εκφράσουν τις απόψεις τους, τις ανησυχίες τους και τα παράπονά τους. Το ραδιόφωνο μπορεί να δημιουργήσει μια κοινότητα», σημείωσε.
Για τα Ηνωμένα Έθνη το ραδιόφωνο είναι ένας ζωτικής σημαίας τρόπος ενημέρωσης, επανένταξης και ενδυνάμωσης των ανθρώπων
«Για τα Ηνωμένα Έθνη, ειδικά για τις ειρηνευτικές επιχειρήσεις, το ραδιόφωνο είναι ένας ζωτικής σημαίας τρόπος ενημέρωσης, επανένταξης και ενδυνάμωσης των ανθρώπων που έχουν πληγεί από τον πόλεμο.
Σε αυτήν την Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου ας αναγνωρίσουμε τη δύναμη του ραδιοφώνου για την προώθηση του διαλόγου, της ανοχής και της ειρήνης», είπε ολοκληρώνοντας την δήλωσή του ο Αντόνιο Γκουτέρες.
Το ραδιόφωνο στην Ελλάδα
Το ραδιόφωνο στην Ελλάδα εμφανίστηκε στη δεκαετία του 1920 με πειραματικές προσπάθειες μικρής κλίμακας από ιδιώτες και δημόσιους φορείς. Ο επίσημος φορέας συστήθηκε το 1938 και χρησιμοποιήθηκε για την προπαγάνδα του μεταξικού καθεστώτος.
Γρήγορα έγινε δημοφιλές μέσο, ειδικά κατά τη διάρκεια του πολέμου με την Ιταλία και της τριπλής κατοχής. Μεταπολεμικά το ραδιόφωνο επεκτάθηκε και παρήγαγε ποιοτικό και μορφωτικό πρόγραμμα με απήχηση στο ευρύ κοινό, αλλά βρισκόταν υπό στενό κρατικό έλεγχο.
Η εμφάνιση της τηλεόρασης τη δεκαετία του 1960 και η επικράτησή της δεν επηρέασαν σημαντικά τη σχέση του κοινού μαζί του. Το 1987, αφού νωρίτερα είχε εμφανιστεί ένας πολύ μεγάλος αριθμός παράνομων («πειρατικών») σταθμών, επιτράπηκε η ίδρυση δημοτικών ή ιδιωτικών, δηλαδή μη κρατικών, σταθμών φέρνοντας πληθώρα ενημερωτικών και ψυχαγωγικών διαύλων σε όλη τη χώρα.
Σταδιακά οι ιδιωτικοί επικράτησαν των κρατικών σταθμών, αν και οι τελευταίοι ανέκαμψαν μετά το 2000. Λόγω, τέλος, της οικονομικής κρίσης πολλοί σταθμοί έχουν περιορίσει το πρόγραμμά τους ή έχουν κλείσει.
Το άναρχο τοπίο στο Ραδιόφωνο
Το ραδιόφωνο είχε έντονα πολιτικές χρήσεις από τις προπολεμικές και τις μετεμφυλιακές κυβερνήσεις, ωστόσο έγινε ένα λαϊκό, ψυχαγωγικό μέσο που προσέλκυσε σημαντικούς ανθρώπους του πνεύματος, οι οποίοι παρήγαγαν ποιοτικό πρόγραμμα.
Με την απελευθέρωση στη δεκαετία του 1980, το πρόγραμμα έγινε–και σε μεγάλο βαθμό παραμένει μέχρι και σήμερα–εμπορικό, ενώ άρχισαν να εμφανίζονται και να επικρατούν αυτοματισμοί (playlist, λίστα αναπαραγωγής) που επικρίνονται για την μονομέρεια του περιεχομένου. Απήχηση, ακόμη, έχουν τα αθλητικά ραδιόφωνα.
Ο ραδιοθάλαμος του Ζαππείου όπου ξεκίνησαν οι εκπομπές το 1938 / Φωτογραφία: wikipedia
Παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες ρύθμισης, το τοπίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό άναρχο· σε όλη τη χώρα υπάρχουν πολλές εκατοντάδες σταθμοί. Σε σύγκριση με την τηλεόραση και τον γραπτό τύπο, το ραδιόφωνο συγκέντρωνε μικρότερο μερίδιο διαφημιστικής δαπάνης, γεγονός που προκαλεί σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση σημαντικά προβλήματα βιωσιμότητας σε σταθμούς στην Αθήνα και την περιφέρεια.
Πρώτες ανεπίσημες και επίσημες προσπάθειες (ως το 1945)
Στις αρχές της δεκαετίας του 1920 καταγράφονται σε δυτικές χώρες οι πρώτοι πειραματισμοί με ραδιοφωνικές εκπομπές, αρκετά χρόνια μετά τη χρήση ασυρμάτου για στρατιωτικούς σκοπούς. Σύντομα άρχισαν να λειτουργούν στις ΗΠΑ και την Ευρώπη σταθμοί και σε άλλες χώρες με κανονικό πρόγραμμα και περιεχόμενο.
Στην Ελλάδα τα πρώτα πειράματα ραδιοφωνίας έγιναν το 1922 από τον καθηγητή Φυσικής του ΕΚΠΑ Κώστα Πετρόπουλο, ο οποίος προσπάθησε να προπαγανδίσει το νέο μέσο στον τύπο, το 1923 από το Πολεμικό ναυτικό και το 1925 από ιδιωτική τεχνική σχολή. Οι ακροατές ήταν ελάχιστοι και όλοι οι δέκτες σφραγισμένοι από το κράτος, το οποίο είχε για χρόνια και την αποκλειστική δυνατότητα ασύρματων (όχι ραδιοφωνικών) εκπομπών.
Χρίστος Τσιγγιρίδης: Ο ιδρυτής του πρώτου ραδιοφωνικού σταθμού στην Ελλάδα
To 1926 εξέπεμψε για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη ο Χρίστος Τσιγγιρίδης, επιχειρηματίας-εισαγωγέας ραδιοφωνικών συσκευών. Τρία χρόνια αργότερα, το 1929, μετά από κάποιες δοκιμές, δημιούργησε δικό του σταθμό που μετέδιδε πρόγραμμα με ελληνική και ξένη σοβαρή μουσική στο πλαίσιο της ΔΕΘ και μόνο κατά τη διάρκειά της.
Ο Τσιγγιρίδης ήθελε να αυξήσει τις πωλήσεις ραδιοφώνων για αυτό το λόγο έφτιαξε τον σταθμό, ο οποίος μετέδιδε διαφημίσεις, αναγγελίες και ειδήσεις σε συνεργασία με την εφημερίδα Μακεδονία. Ο σταθμός του Τσιγγιρίδη, που ήταν ο πρώτος στα Βαλκάνια, λειτουργούσε σε μονιμότερη βάση από το 1936 και ως το 1947 οπότε και απαλλοτριώθηκε υπέρ του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας· λίγο νωρίτερα τους πομπούς του είχε χρησιμοποιήσει και το ΕΑΜ.
Στην μεταξική περίοδο αντιμετωπίστηκε με εχθρότητα από το καθεστώς γιατί μετέδιδε μη αρεστές ειδήσεις, ενώ αργότερα, στην Κατοχή, μετέδιδε υποχρεωτικά την γερμανική προπαγάνδα, αν και ο Τσιγγιρίδης επινοούσε βλάβες για να μεταδίδει λιγότερο χρόνο το πρόγραμμα.
Οι κρατικές προσπάθειες για ίδρυση ραδιοφωνικού σταθμού, που άρχισαν εν τω μεταξύ το 1929, δεν είχαν κάποιο αποτέλεσμα, λόγω δικαστικών διενέξεων και άλλων ζητημάτων. Το διάστημα 1932 ή 1935-1938 εξέπεμπε, για παράδειγμα, στην περιοχή του Πειραιά σταθμός από το υπουργείο Ταχυδρομείων, Τηλεγράφων και Τηλεφώνων. Παράλληλα, όμως, από το 1930 είχε αρχίσει να τίθεται το νομικό πλαίσιο για τη λειτουργία της ραδιοφωνίας.
Το Καθεστώς της 4ης Αυγούστου κινήθηκε ενεργά προς τη δημιουργία κρατικού ραδιοφωνικού σταθμού με βοήθεια και έμπνευση από την Ναζιστική Γερμανία, η οποία είχε επενδύσει στο ραδιόφωνο σαν μέσο προπαγάνδας. Έτσι το 1936 ιδρύθηκε η Υπηρεσία Ραδιοφωνικών Εκπομπών.
Ο Ραδιοφωνικός Σταθμός Αθηνών (ΡΣΑ) άρχισε να εκπέμπει από τις 25 Μαρτίου 1938
Ο Ραδιοφωνικός Σταθμός Αθηνών (ΡΣΑ) άρχισε να εκπέμπει από τις 25 Μαρτίου 1938 και σε κανονικό πρόγραμμα από τις 21 Μαΐου της ίδιας χρονιάς. Η έδρα του ήταν στα υπόγεια του Ζαππείου. Η πρώτη εκφωνήτρια ήταν η Αφροδίτη Λαουτάρη. ενώ θρυλικό έγινε το σήμα του σταθμού, η βουκολική μελωδία, ο Τσοπανάκος, που έμεινε γνωστό ως τις ημέρες μας.
Το μεταξικό καθεστώς έδωσε ιδιαίτερη σημασία στην προπαγάνδιση της ιδεολογίας του και για το λόγο αυτό επιδίωκε να μοιράζει συσκευές ραδιοφώνου σε απομακρυσμένες περιοχές. Τα στατιστικά δείχνουν ότι οι ραδιοφωνικές συσκευές στην Ελλάδα αυξήθηκαν από 10.000 το 1936 σε 60.000 το 1940, ο υπολογισμός του κοινού όμως είναι δύσκολος γιατί πολλά ραδιόφωνα έπαιζαν σε δημόσιους χώρους, υπήρχαν δε και λαθρακροατές.
Κατά τη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου το ραδιόφωνο μετέδιδε πληροφορίες για τις συγκρούσεις και χρησιμοποιήθηκε για την κινητοποίηση της ελληνικής πλευράς. Λίγο πριν από την είσοδο των ναζιστικών στρατευμάτων στην Αθήνα, σε μια δραματική έκκληση ο εκφωνητής κάλεσε τους ακροατές να μην πιστεύουν το σταθμό που σε λίγο θα μετέδιδε ψέματα.
Μετά την γερμανική εισβολή στην Ελλάδα, ο ΡΣΑ μετέδιδε τη γερμανική προπαγάνδα, αν και το προσωπικό προσπαθούσε με κάθε τρόπο να το διακόπτει, προσποιούμενο τεχνικές δυσκολίες. Οι κατοχικές αρχές προσπάθησαν να σφραγίσουν ραδιόφωνα για να ακούγεται μόνο ο ΡΣΑ και να επιβάλλουν μεγάλες ποινές για τα αδήλωτα ή ασφράγιστα ραδιόφωνα, χωρίς μεγάλη επιτυχία. Όσοι είχαν ραδιόφωνο άκουγαν κρυφά την Ελληνική Υπηρεσία του BBC από το Λονδίνο.
Κινητό ραδιόφωνο / Φωτογραφία: pixabay
Ανάπτυξη στην μεταπολεμική εποχή (1945-1987)
Οι Γερμανοί, λίγο πριν αποχωρήσουν από την Αθήνα τον Οκτώβριο του 1944, προσπάθησαν να ανατινάξουν τους πομπούς του σταθμού στα Λιόσια, ωστόσο κατέστρεψαν μόνο έναν στους τρεις. Μετά την απελευθέρωση το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ), που ιδρύθηκε στις 16 Ιουλίου 1945, προσπάθησε να ανασυγκροτήσει το ραδιόφωνο.
Το 1947 ίδρυσε ψυχαγωγικό σταθμό στην Θεσσαλονίκη, το 1952 το περισσότερο ψυχαγωγικό Δεύτερο Πρόγραμμα και το 1954 το Τρίτο Πρόγραμμα το οποίο εξαρχής μετέδιδε κλασική μουσική (το Πρώτο παρέμενε ενημερωτικό και επιμορφωτικό).
Από το 1948, μεσούντος του εμφυλίου άρχισε να λειτουργεί και ο Ραδιοφωνικός Σταθμός των Ενόπλων Δυνάμεων. Ραδιοφωνικό σταθμό, την Φωνή της Αλήθειας, είχε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου και ο Δημοκρατικός Στρατός που εξέπεμπε από τη Γιουγκοσλαβία και αργότερα τη Ρουμανία, το πρόγραμμά του όμως ακούγονταν από λίγους και είχε μικρή απήχηση. Η Φωνή της Αλήθειας εξέπεμπε ως το 1967.
Όπως προέβλεπε η νομοθεσία της εποχής (AN 1663/1951) ιδρύθηκαν αρκετοί ακόμη στρατιωτικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί, οι οποίοι αποδείχτηκαν δημοφιλείς, αποσπώντας κέρδη από τους δημόσιους. Καθώς επιβλέπονταν από το ΓΕΕΘΑ ήταν εκτός του ελέγχου της πολιτικής εξουσίας ή του ΕΙΡ.
Το ΕΙΡ ίδρυσε και αυτό πολλούς περιφερειακούς σταθμούς στη δεκαετία του 1950 που ανέπτυξαν δικό τους πρόγραμμα. Γενικότερα, μετά τον πόλεμο οι αλλαγές ήταν λίγες λόγω και της γραφειοκρατικής δομής του ΕΙΡ που δεν επιθυμούσε να αναπτυχθεί ένα άλλο μοντέλο ραδιοφωνίας. Ωστόσο, για χρόνια το ραδιόφωνο ήταν μετά τις εφημερίδες η βασική πηγή ενημέρωσης στην Ελλάδα.
Η λατρεία της Χούντας για την τηλεόραση
Η Χούντα των Συνταγματαρχών έστρεψε το ενδιαφέρον της στην τηλεόραση, που είχε αρχίσει από το 1966 πειραματικές εκπομπές με αυξανόμενη απήχηση στο κοινό. Το ραδιόφωνο παρέμενε στενά ελεγχόμενο και προπαγανδιστικό. Για αυτό το λόγο πολλοί άκουγαν τότε την ελληνική εκπομπή του BBC και αυτήν της Deutsche Welle που αμφότερες είχαν έντονα αντιστασιακό χαρακτήρα.
Κατά την μεταπολίτευση, και ενώ ήδη ήταν έντονο το φαινόμενο των ραδιοπειρατών (βλ. παρακάτω), έγιναν προσπάθειες για τη βελτίωση του ραδιοφωνικού προγράμματος. Μια ιδιαίτερη προσπάθεια για ένα διαφορετικό μοντέλο ραδιοφώνου έγινε από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 από τον Μάνο Χατζιδάκι όταν του ανατέθηκε η διεύθυνση της ραδιοφωνίας και αργότερα του Τρίτου Προγράμματος.
Ο σταθμός απέκτησε ευρύτερη πολιτιστική διάσταση παράγοντας ποιοτικό πρόγραμμα με απήχηση στο κοινό. Ωστόσο οι συγκρούσεις του Χατζηδάκη με την γραφειοκρατία της ΕΡΤ και τη νέα διοίκηση από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ που εξελέγη το 1981 οδήγησαν το εγχείρημα σε τέλος με την παραίτησή του το 1982.
Πειρατικοί και παράνομοι ιδιωτικοί σταθμοί (δεκαετίες 1960-1980)
Τη δεκαετία του 1960 εμφανίστηκε το φαινόμενο των ραδιοπειρατών, οι οποίοι είχαν στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις σταθμούς μικρής εμβέλειας και ισχύος στα μεσαία κύματα και αργότερα στα FM. Οι σταθμοί έπαιζαν πολλή μουσική: λαϊκές επιτυχίες ή ροκ, αργότερα ντίσκο ή μέταλ, που δεν παίζονταν πάντα από τα κρατικά ραδιόφωνα και μετέδιδαν αφιερώσεις.
Το ενημερωτικό ή ειδησεογραφικό περιεχόμενο των σταθμών ήταν σχεδόν ανύπαρκτο, πολλοί ήταν δε απολίτικοι για να αποφύγουν τις διώξεις.
Υπολογίζεται ότι σε μια 20ετία υπήρξαν 5.000-7.000 ραδιοπειρατές, ίσως ακόμα και 10.000. Είχαν, ωστόσο, να αντιμετωπίσουν τις συνεχείς διώξεις και τις βαριές ποινές των Αρχών, οι οποίες τους επέβαλαν πρόστιμα βάσει του χουντικού νόμου 1244/1972, γιατί δεν είχαν άδεια.
Τη δεκαετία του 1980 το φαινόμενο των ραδιοπειρατών επεκτάθηκε, παρά το ότι οι αρχές δεν σταμάτησαν τις διώξεις. Η απήχηση των πειρατικών ή (νόμιμων) αυτοοργανωμένων σταθμών στη Γαλλία και την Ιταλία κινητοποίησε μέρη της Αριστεράς στην Ελλάδα που πήραν σχετικές πρωτοβουλίες. Σε αυτή τη κατεύθυνση βοηθούσε και το άνοιγμα της ραδιοτηλεόρασης που είχε αρχίσει λίγο νωρίτερα και σε άλλες χώρες της Ευρώπης υπό την αιγίδα της ΕΟΚ.
Στις αρχές της δεκαετίας άρχισαν, λοιπόν, να εμφανίζονται πειρατικοί σταθμοί με μονιμότερο πρόγραμμα, και φοιτητικοί. Ακόμη εμφανίστηκαν βραχύβιοι σταθμοί με πολιτικό περιεχόμενο, όπως ο Ράδιο Αντίλαλος του περιοδικού Αντί.
Πίεση προς την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ άσκησε η υπόθεση του Καναλιού 15, το οποίο εξέπεμπε μη εμπορικό, ποιοτικό πρόγραμμα.
Το 1985 συνελήφθησαν αρκετοί από τους παραγωγούς και υποστηρικτές του σταθμού, μεταξύ τους και ο καθηγητής Νομικής Φαίδων Βεγλερής, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις στον Τύπο.
Το Κανάλι 15 συνέχισε να εκπέμπει και μετά την απελευθέρωση της ραδιοφωνίας ως τις αρχές της δεκαετίας του 1990 όταν υποχώρησε η απήχηση έναντι των εμπορικών σταθμών.
Με την καθιέρωση της ελεύθερης ραδιοφωνίας, και καθώς ο νόμος προέκρινε τους ιδιωτικούς και τους δημοτικούς σταθμούς, το φαινόμενο ατόνησε και σταδιακά εξαφανίστηκε. Αρκετοί ραδιοπειρατές εργάστηκαν σε ιδιωτικά ραδιόφωνα.
Παλιό ραδιόφωνο / Φωτογραφία: pixabay
Επικράτηση της ιδιωτικής ραδιοφωνίας (1987 ως σήμερα)
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 είχε αρχίσει να τίθεται πιο έντονα το αίτημα για μη κρατική ραδιοφωνία και, προς τα μέσα, για τηλεόραση.
Ο πρώτος νόμιμος μη κρατικός ραδιοσταθμός ήταν το Κανάλι Ένα 90,6 στον Πειραιά που εξέπεμψε στις 13 Μαΐου 1987. Ακολούθησε ο Αθήνα 9.84 στις 31 Μαΐου και τον Σεπτέμβριο ο FM 100 στη Θεσσαλονίκη. Σύντομα ιδρύθηκαν δεκάδες σταθμοί σε όλη τη χώρα, φέρνοντας τη λεγόμενη άνοιξη της ραδιοφωνίας.
Η απουσία σαφούς πλαισίου έφερε την έκρηξη της ραδιοφωνίας, με πολλούς (άγνωστο πόσους ακριβώς) ημινόμιμους σταθμούς. Το 1994 υπολογίζεται ότι σε όλη την Ελλάδα υπήρχαν 1.200 ραδιοφωνικοί σταθμοί, από τους οποίους 256 ήταν στο λεκανοπέδιο. Μια δεκαετία αργότερα, το 2005, καταμετρώνταν από το ΕΣΡ 777 σταθμοί. Από την άλλη πλευρά, παρά την εισαγωγή της ιδιωτικής τηλεόρασης, το κοινό της ραδιοφωνίας έμεινε σταθερό τη δεκαετία του 1990 και του 2000.
Η διοικητική συνένωση τηλεόρασης και ραδιοφώνου υπό την ΕΡΤ ΑΕ το 1987 επιδείνωσε τα γραφειοκρατικά προβλήματα στο δημόσιο ραδιόφωνο (ΕΡΑ) και την έβαλε στο περιθώριο σε σχέση με την τηλεόραση, που και αυτή πιέστηκε πολύ από την ιδιωτική τηλεόραση μετά το 1989.
Η ποσότητα και η ποιότητα του προγράμματος υποβαθμίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και οι ακροαματικότητες υποχώρησαν σημαντικά.
Οι ραδιοσταθμοί στην περιφέρεια λόγου κόστους επενδύουν λιγότερο στην ενημέρωση και περισσότερο στην ψυχαγωγία. Πολλοί συνδέονται για μερικές ώρες κάθε ημέρα με μεγάλους αθηναϊκούς σταθμούς και αναμετεδίδουν το πρόγραμμά τους.
Λόγω της κρίσης και των τεχνικών διευκολύνσεων, διάδοση γνωρίζει τα τελευταία χρόνια το δικτυακό ραδιόφωνο που είναι κυρίως μουσικό και προσπαθεί να επιλέγει μουσική από ευρύτερο φάσμα επιλογών.
Καταγράφονται ακόμη προσπάθειες για αυτοοργανωμένους σταθμούς από εργαζόμενους σταθμών που έκλεισαν και πλέον διαχειρίζονται μόνοι το πρόγραμμα και την επιχείρηση. Στις 04/01/2017 η ΕΡΤ ξεκίνησε πιλοτικά εκπομπή σε DAB+ στην Αττική από τον Υμηττό.
Κινητό ραδιόφωνο / Φωτογραφία: pixabay
Το Ραδιόφωνο στον κόσμο – Η ιστορία του
Το 1895, ο πατέρας του ραδιοφώνου Αλεξάντερ Ποπόφ κατόρθωσε να μεταδώσει ηχητικά σήματα Μορς διαμέσου ερτζιανών κυμάτων. Οι επιτυχίες του Μαρκόνι και άλλων ερευνητών όπως του Ρέτζιναλντ Φέσεντεν (Reginald Fessenden) και του Λη ντε Φόρεστ (Lee de Forest) αποτελούν την απαρχή της ανάπτυξης της ραδιοφωνίας.
Η ραδιοφωνία, η οποία συνίσταται στη μετάδοση ομιλιών, μουσικής και λόγου σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς τη μεσολάβηση αγωγών, αλλά με ηλεκτρομαγνητικά κύματα, και στη λήψη τους από ειδικούς δέκτες, αποτελεί πρακτική εφαρμογή της εφεύρεσης των ηλεκτρονικών λυχνιών. Άρχισε να αναπτύσσεται τη δεκαετία του 1910 στις ΗΠΑ.
Ραδιόφωνο αντίκα με λυχνίες / Φωτογραφία: wikipedia
Γύρω στα 1873 ο Μάξγουελ πρότεινε τη θεωρία του ηλεκτρομαγνητισμού, σύμφωνα με την οποία ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα μπορεί να μεταδοθεί χωρίς να μεσολαβεί κάποιο φυσικό μέσο. Το 1883 ο Χερτς (Hertz) επαλήθευσε τη θεωρία του Μάξγουελ για τον ηλεκτρομαγνητισμό και ανακάλυψε τα ραδιοκύματα.
Γύρω στα 1897, ο Μαρκόνι επαληθεύει τα πειράματα του Χερτς και καταφέρνει να στείλει ασύρματο σήμα σε απόσταση 3 χλμ. Με τη συσκευή αυτή ο Ιταλός Μαρκόνι πηγαίνει στην Αγγλία – που ήταν η μεγαλύτερη ναυτική δύναμη της εποχής – και ιδρύει την εταιρεία ‘Marconi Wireless telegraph’, η οποία προσφέρει υπηρεσίες στη ναυσιπλοΐα. Τα ραδιοκύματά του δεν μετέδιδαν φωνή αλλά σήματα Μορς.
Ήταν παραμονές των Χριστουγέννων του 1906 στη Νέα Υόρκη όταν ο Φέσεντεν μετέδωσε για πρώτη φορά φωνή και μουσική μέσω ραδιοκυμάτων. Αργότερα ήρθε ο ντε Φορέ για να εφεύρει την ηλεκτρονική λυχνία, η οποία ήταν η μόνη «μορφή» ραδιοφώνου για τα επόμενα 50-60 χρόνια. Μέχρι τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο το ραδιόφωνο είναι ένα μέσο χρησιμοποιούμενο σε ερασιτεχνική βάση και δεν είναι καθόλου ανεπτυγμένο ούτε διαδεδομένο.
Σταθμός στην ιστορία του ραδιοφώνου αποτελεί η έμπνευση ενός Αμερικανού, του Φρανκ Κόνραντ (Frank Conrad), ο οποίος εργαζόταν ως μηχανικός και ερασιτεχνικά ασχολείτο με το ραδιόφωνο και τον αθλητισμό. Ο Κόνραντ τυχαία «βγήκε στον αέρα» με το ραδιόφωνο για να μεταδώσει τα αποτελέσματα των αγώνων. Απέκτησε φανατικό κοινό.
Ήταν τότε που μεταδόθηκε και η πρώτη ραδιοφωνική διαφήμιση, ενός καταστήματος στη γειτονιά του Κόνραντ. Την εκπομπή του Κόνραντ, που ουσιαστικά θεωρείται ο πατέρας του ραδιοφώνου, πήρε η εταιρεία Westinghouse, την υποστήριξε τεχνικά και την επαύξησε.
Στις 20 Νοεμβρίου 1920 λειτούργησε ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός, ο K.D.K.A., που λειτουργεί ακόμη και σήμερα. Το 1926 εμφανίζεται στην αγορά ραδιοφωνικός δέκτης αρκετά εύχρηστος, ποιοτικός και φθηνός. Από τότε το ραδιόφωνο κατακτά πολύ ευρύ κοινό.
Ελεγκτές των βρετανικών ταχυδρομείων καθώς επιθεωρούν συσκευή τηλέγραφου, 1895 / Φωτογραφία: wikipedia
Στην πορεία εμφανίζεται και η σύσταση σχετικής νομοθεσίας για την οργάνωση τόσο των σταθμών όσο και των συχνοτήτων εκπομπής. Η εδραίωση, όμως, του ραδιοφώνου έρχεται μετά το 1930. Σε αυτή την περίοδο δημιουργείται το καλά οργανωμένο δίκτυο σταθμών (κρατικών και ιδιωτικών) τόσο στην Αμερική όσο και στην Ευρώπη.
Κατά τη διάρκεια του Β΄ παγκοσμίου πολέμου το ραδιόφωνο και ο Τύπος γίνονται δύο μέσα ανταγωνιστικά μεταξύ τους, γιατί το ραδιόφωνο αποκτά μεγάλο ειδησεογραφικό περιεχόμενο. Η λήξη του Μεγάλου Πολέμου φέρνει το ραδιόφωνο στην αρχική του ιδιότητα και γίνεται ξανά ένα μέσο κυρίως ψυχαγωγικό. Στα τέλη της δεκαετίας του ’40 με αρχές της δεκαετίας του ’50 το ραδιόφωνο αποκτά ένα νέο ανταγωνιστή, την τηλεόραση η οποία έχει στα χέρια της ένα πολύ δυνατό όπλο έναντι του ραδιοφώνου, την εικόνα.
Η ακροαματικότητα του ραδιοφώνου πέφτει κατακόρυφα και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί ψάχνουν λύσεις. Η λύση έρχεται το ’50-’60 και την εμφάνιση της δημοφιλέστατης μουσικής Rock ‘n Roll. Η κρίση ξεπερνιέται και το ραδιόφωνο καθιερώνεται ως αποκλειστικά ψυχαγωγικό-μουσικό μέσο.
Πέρα από την Αμερική, η οποία εδώ και ημέρες έχει εκφράσει την πιθανότητα επίθεσης της Ρωσίας στην Ουκρανία, την ίδια άποψη εξέφρασε και η Βρετανία μετά από τις τελευταίες εξελίξεις!
Ο υπουργός Άμυνας της Βρετανίας, ο Μπεν Γουάλας, εκτίμησε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει μία επίθεση κατά της Ουκρανίας ανά πάσα στιγμή, παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις της Μόσχας ότι δεν απειλεί καμία χώρα.
Σύμφωνα τους Sunday Times, ο Γουάλας δήλωσε χθες Σάββατο ότι μία ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είναι «πολύ πιθανή» και ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει μία «επίθεση ανά πάσα στιγμή».
Ο βρετανός υπουργός Άμυνας προειδοποίησε ότι σε περίπτωση κλιμάκωσης, το ΝΑΤΟ θα αναπτύξει τις δυνάμεις του κατά μήκος των ρωσικών συνόρων και οι σύμμαχοι θα ενισχύσουν τις στρατιωτικές δαπάνες.
«Μπορεί (ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν) απλά να σβήσει τις μηχανές των τανκς του και να πάμε όλοι σπίτι, αλλά υπάρχει μία οσμή Μονάχου στον αέρα», δήλωσε μεταξύ άλλων ο Γουάλας.
Ο υπουργός άμυνας της Βρετανίας ταξίδεψε στη Μόσχα την Παρασκευή και συναντήθηκε με τον ρώσο ομόλογό του, Σεργκέι Σοϊγκού. Ο Γουάλας δήλωσε ότι οι συνομιλίες ήταν «εποικοδομητικές και ειλικρινείς» και ότι προέτρεψε τη Μόσχα να αποκλιμακώσει την ένταση στα ουκρανικά σύνορα. Από την πλευρά του, ο Σοϊγκού δήλωσε έπειτα από τη συνάντηση ότι το επίπεδο των σχέσεων Ρωσίας-Βρετανίας ήταν κοντά στο μηδέν και ότι ήταν αναγκαίο να σταματήσει η επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Τους τελευταίους μήνες, η Δύση και το Κίεβο κατηγορούν τη Μόσχα με αφορμή τη συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων κοντά στα σύνορα της Ουκρανίας για προετοιμασίες μίας «εισβολής». Η Μόσχα έχει αρνηθεί αυτές τις κατηγορίες, δηλώνοντας επανειλημμένως ότι δεν απειλεί κανέναν, εκφράζοντας παράλληλα την ανησυχία της για τη στρατιωτική δραστηριότητα του ΝΑΤΟ κοντά στα ρωσικά σύνορα, την οποία θεωρεί απειλή για την εθνική της ασφάλεια.
Η Ρωσία υπογράμμισε επίσης ότι έχει το δικαίωμα να μετακινεί στρατεύματα εντός της επικράτειάς της και προειδοποίησε τις χώρες της Δύσης ότι οι στρατιωτικές ενισχύσεις στο Κίεβο θα μπορούσαν να το ενθαρρύνουν να τις χρησιμοποιήσει εναντίον των αυτονομιστών στη νοτιοανατολική Ουκρανία (Ντονμπάς).
Υψηλός ο κίνδυνος ρωσικής εισβολής, εκτιμά ο Μπλίνκεν
Ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Άντονι Μπλίνκεν, δήλωσε σήμερα ότι ο κίνδυνος μία ρωσικής στρατιωτικής εισβολής στην Ουκρανία είναι υψηλός και επικείμενος ώστε να δικαιολογήσει την απομάκρυνση της πλειονότητας του προσωπικού της αμερικανικής πρεσβείας στο Κίεβο, την οποία ανακοίνωσε νωρίτερα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Μιλώντας σε κοινή συνέντευξη Τύπου στη Χονολολού, αφότου συνάντησε τους υπουργούς Εξωτερικών Ιαπωνίας και Νοτίου Κορέας, ο Μπλίνκεν επανέλαβε ότι η διπλωματική οδός με τη Ρωσία αναφορικά με την ουκρανική κρίση παραμένει ανοικτή και ότι ο μόνος δρόμος είναι η Ρωσία να αποκλιμακώσει την ένταση.
Η Αυστραλία εκκενώνει την πρεσβεία της στο Κίεβο
Η Αυστραλία ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία της πρεσβείας της στο Κίεβο και απομάκρυνε το προσωπικό της, εν μέσω της κλιμάκωσης της έντασης από τη συγκέντρωση ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων κοντά στα σύνορα της Ουκρανίας, ανακοίνωσε σήμερα το αυστραλιανό υπουργείο Εξωτερικών.
«Θα μεταφέρουμε τις δραστηριότητές μας σε ένα προσωρινό γραφείο στο Λβιβ» αναφέρει η ανακοίνωση, επαναλαμβάνοντας τη σύσταση προς τους Αυστραλούς υπηκόους που βρίσκονται στην Ουκρανία: «Εξακολουθούμε να συμβουλεύουμε τους Αυστραλούς να εγκαταλείψουν αμέσως την Ουκρανία με εμπορικά μέσα».
Το Λβιβ είναι μία πόλη στη δυτική Ουκρανία, περίπου 70 χιλιόμετρα μακριά από τα σύνορα με την Πολωνία.
Σύμφωνα με τον Στέλιο Λουκίδη, η Ελλάδα σύντομα πρόκειται να πάρει την απόφαση να αποσύρει το μέτρο της αναγκαστικής χρήσης της μάσκας. Ένα μέτρο το οποίο βλέπουμε να αρχίσει να εφαρμόζεται σε άλλες χώρες της Ευρώπης.
Αισιόδοξος πως στα μέσα Μαρτίου θα δούμε αποκλιμάκωση στο μέτωπο της πανδημίας, εμφανίστηκε μιλώντας στην εκπομπή MEGA Σαββατοκύριακο ο πνευμονολόγος και καθηγητής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Στέλιος Λουκίδης.
Τι ισχύει για την 4η δόση
«Πρέπει να βασιζόμαστε στην αποδεικτική ιατρική. Απόδειξη για τέταρτη δόση αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει. Αυτό που πρέπει να προγραμματίσουμε και να σχεδιάσουμε είναι ίσως η επόμενη μέρα, που έρχεται μάλλον μετά το φθινόπωρο, που πρέπει να βάλουμε ένα εμβολιαστικό πρόβλημα που θα δίνει μια εξάμηνη προφύλαξη, εφόσον ο ιός προχωρήσει στην ενδημικότητα», σημείωσε ο κ. Λουκίδης αναφορικά με το ενδεχόμενο να χρειαστεί και τέταρτη δόση του εμβολίου.
«Πρέπει να δούμε πώς μπορούμε να καλύψουμε ανθρώπους όπως οι ανοσοκατασταλμένοι και να μπούμε στη διαδικασία της αναστολής εξέλιξης της σοβαρής μόλυνσης. Ξεκινήσαμε με τα μονοκλωνικά και έρχονται και τα υπόλοιπα φάρμακα, και αυτό θα μας βοηθήσει να αποσυμπιέσουμε τα νοσοκομεία», συνέχισε.
Στα μέσα Μαρτίου η αποκλιμάκωση
«Είμαστε σε μια σταθερότητα αυτή τη στιγμή σε όλους τους δείκτες. Μόνο στη θνητότητα είμαστε ψηλά. Οι εισαγωγές στα νοσοκομεία έχουν αρχίσει και αποκλιμακώνονται. Οι ΜΕΘ είναι σε πτωτική τάση. Αν ένα μεγάλο ποσοστό μπει στη διαδικασία της 3ης δόσης, υπάρχουν τα αντιικά, και η νόσηση, νομίζω ότι από τα μέσα Μαρτίου θα δούμε αποκλιμάκωση», τόνισε ο κ. Λουκίδης.
«Για το Πάσχα θα μας οδηγήσουν τα περιστατικά»
Αναφερόμενος στο πώς θα περάσουμε το φετινό Πάσχα, ο κ. Λουκίδης είπε ότι «Έχουμε όλοι μια αισιοδοξία για τις γιορτές του Πάσχα. Θα μας οδηγήσουν τα περιστατικά, πιστεύω ότι θα μπορούμε να είμαστε πιο ελεύθεροι. Το να υπάρχει πρόσβαση μόνο για τους εμβολιασμένους στην εστίαση πιστεύω ότι θα παραμείνει για ένα διάστημα. Οι άνθρωποι με την τριπλή δόση κάνουν την πιο ήπια νόσο και κάνουν τις λιγότερες νοσηλείες. Η ομάδα που καθοδηγεί τη θνητότητα είναι η ομάδα άνω των 65. Για αυτό πρέπει να παραμείνουμε σε κάποια μέτρα».
Σχετικά με το πότε θα πετάξουμε και εμείς τις μάσκες, ο ίδιος σημείωσε ότι «Όταν αρχίσει να μην επιβαρύνεται το σύστημα θα μπούμε και εμείς σε αυτή τη διαδικασία. Πρέπει να μάθουμε να συμβιώνουμε με τον ιό».
«Νομίζω ότι θα πρέπει να παραμείνουμε με τα μέτρα που έχουμε στην εκπαίδευση», πρόσθεσε ο κ. Λουκίδης.
Σχολιάζοντας, τέλος, το θέμα με τα τρία παιδιά της ίδιας οικογένειας που έφυγαν από τη ζωή μέσα σε 3 χρόνια, ο κ. Λουκίδης είπε «Μπορεί να υπάρχουν γενετικές διαταραχές. Δεν μπορώ να πω πολλά πράγματα, το θέμα εξετάζεται σε επίπεδο δικαιοσύνης. Δεν έχω ειδίκευση πάνω στο θέμα».
